بحران گازوئیل، بازار نفت را در تنگنای عرضه قرار داد

به گزارش پتروقلم، بررسی تحولات بازار نشان می‌دهد اختلال در مسیرهای انتقال نفت، کاهش تردد شناورها از تنگه هرمز، ناامنی در باب‌المندب و دریای سرخ و افت ظرفیت پالایشی برخی تولیدکنندگان، ریسک عرضه در بازار جهانی فرآورده‌های نفتی را افزایش داده است.

قیمت نفت در هفته گذشته افزایش یافت

بر اساس گزارش اداره کل امور اوپک، مجامع و سازمان‌های بین‌المللی وزارت نفت، میانگین هفتگی قیمت نفت برنت در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر به ۱۰۵ دلار و ۷۹ سنت برای هر بشکه رسید؛ رقمی که نسبت به هفته قبل ۴ دلار و ۱۲ سنت افزایش داشت.

خبر مرتبط

تمرکز پژوهش‌های شرکت ملی نفت بر حل چالش‌های عملیاتی و تکمیل زنجیره ارزش

شرکت ملی نفت ایران بر ضرورت هدفمند کردن فعالیت‌های پژوهشی و فناورانه با هدف رفع چالش‌های عملیاتی، افزایش بهره‌وری و تکمیل زنجیره...

قیمت متوسط نفت خام شاخص WTI نیز با رشد ۴ دلار و ۴۷ سنتی، به ۱۰۲ دلار و ۳۷ سنت در هر بشکه رسید. در همین مدت، میانگین قیمت سبد نفتی اوپک با افزایش ۱۰ دلار و ۹۸ سنتی، ۱۲۱ دلار و ۴۴ سنت ثبت شد.

گازوئیل به کانون فشار بازار فرآورده‌ها تبدیل شد

یکی از مهم‌ترین اتفاقات بازار در هفته گذشته، تشدید محدودیت عرضه در بخش فرآورده‌های میان‌تقطیر بود. گازوئیل و سوخت جت بیش از سایر فرآورده‌ها تحت تأثیر کاهش جریان صادراتی از غرب آسیا و افت ظرفیت پالایشی روسیه قرار گرفتند.

کاهش محموله‌های خروجی از منطقه خلیج فارس موجب شد روزانه حدود ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه گازوئیل، سوخت جت و بنزین از دسترس بازارهای اروپا و آسیا خارج شود.

هم‌زمان، حملات پهپادی به زیرساخت‌های پالایشی روسیه نیز ظرفیت پالایش این کشور را کاهش داد و محدودیت صادرات گازوئیل روسیه فشار بیشتری بر بازار اروپا وارد کرد.

بازار گازوئیل اروپا با کمبود عرضه روبه‌رو شد

اروپا در این شرایط با محدودیت قابل توجه در تأمین گازوئیل مواجه شد. برآوردها نشان می‌دهد واردات گازوئیل این منطقه در ماه سپتامبر حدود ۸۱۰ هزار بشکه در روز بوده که از سطح واردات ماه اوت و همچنین سپتامبر سال گذشته پایین‌تر است.

آمریکا با صادرات روزانه حدود ۴۷۰ هزار بشکه، یکی از تأمین‌کنندگان اصلی بازار گازوئیل اروپا محسوب می‌شود و عربستان و هند نیز سهم قابل توجهی در تأمین این بازار دارند.

کاهش جریان عرضه از منابع سنتی، رقابت میان خریداران اروپایی برای تهیه محموله‌های جایگزین را افزایش داده است.

تنگه هرمز ریسک عرضه نفت را افزایش داد

تنگه هرمز در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار جهانی نفت بود. کاهش محسوس عبور نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری از این مسیر، نگرانی‌ها درباره امنیت انتقال نفت و فرآورده‌ها را افزایش داد.

داده‌های کپلر نشان می‌دهد در یکی از روزهای مورد بررسی تنها سه شناور تجاری از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که میانگین ۱۰ روزه عبور شناورها ۱۶ فروند بوده است.

در مقابل، انتقال کشتی‌به‌کشتی نفت در خلیج عمان افزایش پیدا کرد و طبق گزارش‌های منتشرشده، این جریان از حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز در ماه اوت به حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه رسید.

اختلال در خط لوله عربستان مسیر صادرات را تغییر داد

اختلال در خط لوله شرق به غرب عربستان نیز بر جریان صادرات نفت این کشور تأثیر گذاشت. عربستان تلاش کرد بخشی از ظرفیت انتقال این خط را در کوتاه‌ترین زمان ممکن احیا کند، اما بازگشت کامل عملیات طبق برآوردهای مطرح‌شده حدود شش هفته زمان می‌برد.

در همین شرایط، آرامکو بخشی از صادرات نفت خام خود را از مسیرهای خارج از تنگه هرمز افزایش داد و حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت برای تحویل در ماه‌های سپتامبر و اکتبر به پالایشگاه‌های آسیایی فروخت.

پالایشگاه‌های اروپا برای نفت جایگزین رقابت کردند

اختلال در عرضه نفت خام عربستان تنها بازار آسیا را تحت تأثیر قرار نداد و بازار فیزیکی اروپا نیز با پیامدهای آن مواجه شد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، آرامکو به برخی پالایشگاه‌های اروپایی اعلام کرد محموله‌های نفت خام مربوط به قراردادهای بلندمدت و بارگیری اکتبر را دریافت نخواهند کرد.

به‌طور معمول حدود ۶۸۰ هزار بشکه نفت خام عربستان در روز تحت قراردادهای بلندمدت راهی اروپا می‌شود. کاهش این جریان، پالایشگاه‌های اروپایی را به سمت خرید محموله‌های تک‌محموله سوق داد و رقابت برای تأمین نفت جایگزین را افزایش داد.

در همین حال، صادرات نفت خام از مسیر تنگه هرمز در نیمه نخست سپتامبر به حدود ۷ میلیون و ۶۴۰ هزار بشکه در روز رسید که بیش از ۴۰ درصد بالاتر از میانگین ماه اوت بود.

ذخایر نفت آمریکا چه پیامی برای بازار داشت؟

آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان می‌دهد ذخایر تجاری نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۱ سپتامبر با کاهش حدود ۶۴۰ هزار بشکه‌ای به ۴۲۳.۴ میلیون بشکه رسید. این میزان همچنان حدود یک درصد بالاتر از میانگین پنج‌ساله بود.

در بخش فرآورده‌ها، ذخایر بنزین آمریکا ۷۹۰ هزار بشکه افزایش یافت و به ۲۰۷.۷ میلیون بشکه رسید. ذخایر فرآورده‌های میان‌تقطیر نیز با رشد یک میلیون و ۵۸۰ هزار بشکه‌ای به ۱۰۷.۹ میلیون بشکه رسید، اما همچنان ۱۳ درصد پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله قرار داشت.

ذخایر راهبردی نفت آمریکا نیز در همان هفته حدود ۴۰۰ هزار بشکه کاهش یافت و به نزدیک ۲۸۵ میلیون بشکه رسید.

فصل تعمیرات پالایشگاهی می‌تواند فشار گازوئیل را بیشتر کند

بازار گازوئیل در حالی با محدودیت عرضه مواجه شده که فصل تعمیرات پالایشگاهی نیز در پیش است. هم‌زمان آغاز فصل کشاورزی در نیمکره شمالی می‌تواند تقاضا برای فرآورده‌های میان‌تقطیر را افزایش دهد.

پایین‌بودن سطح ذخایر گازوئیل باعث شده هرگونه اختلال جدید در تولید یا حمل‌ونقل، اثر بیشتری بر تعادل بازار داشته باشد.

پالایشگاه‌ها برای جبران کمبود عرضه در برخی مناطق با ظرفیت بالا فعالیت می‌کنند و در مواردی تعمیرات دوره‌ای خود را به تعویق انداخته‌اند؛ با این حال، محدودیت‌های حمل‌ونقل و زیرساخت‌های صادراتی همچنان مانعی برای جبران کامل کاهش عرضه محسوب می‌شود.

سود پالایشی مناطق مختلف متفاوت بود

در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر، حاشیه سود پالایشگاه‌ها در مناطق مختلف جهان روند یکسانی نداشت.

سود پالایشی اروپا با کاهش ۹ دلار و ۶۳ سنتی به ۳۴ دلار و ۶۶ سنت برای هر بشکه رسید. در آمریکا این شاخص ۳ دلار و ۴ سنت افزایش یافت و به ۶۵ دلار و ۶۳ سنت رسید.

در آسیا اما سود پالایشی با افت ۵ دلار و ۷۲ سنتی، به منفی ۶ دلار و ۳۱ سنت برای هر بشکه رسید.

افزایش عرضه چین بخشی از فشار بازار را کاهش داد

در طرف دیگر بازار، افزایش فعالیت پالایشگاه‌های چین به‌عنوان یکی از عوامل تعدیل‌کننده فشار عرضه ظاهر شد.

فعالیت پالایشگاه‌های این کشور در ماه اوت به حدود ۸ میلیون و ۹۵۰ هزار بشکه در روز رسید. همچنین کاهش برخی محدودیت‌های صادراتی، امکان افزایش عرضه فرآورده‌های پالایشی چین به بازارهای خارجی را فراهم کرد.

صادرات فرآورده‌های پالایشی چین در ماه اوت ۱۲.۷ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافت و صادرات سوخت جت نیز به رکورد جدیدی رسید.

افزایش عرضه چین، در کنار محموله‌های جایگزین عربستان و رشد ذخایر فرآورده در برخی مناطق، بخشی از نگرانی‌های کوتاه‌مدت بازار را کاهش داد؛ با این حال، ریسک‌های مربوط به عرضه گازوئیل همچنان پابرجاست.

آینده بازار نفت به عرضه فرآورده‌ها گره خورده است

مجموع تحولات بازار در هفته گذشته نشان می‌دهد فشار موجود در بازار نفت فقط به بخش نفت خام محدود نیست و فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه گازوئیل، به یکی از نقاط اصلی حساسیت بازار تبدیل شده‌اند.

اختلال در مسیرهای صادراتی غرب آسیا، کاهش ظرفیت پالایشی روسیه، سطح پایین ذخایر میان‌تقطیر و نزدیک‌شدن به فصل سرد، مجموعه‌ای از عوامل هستند که می‌توانند نوسانات بازار گازوئیل و نفت گرمایشی را افزایش دهند.

در مقابل، بازگشت ظرفیت خطوط انتقال، افزایش عرضه از مسیرهای جایگزین و استمرار فعالیت پالایشگاه‌ها می‌تواند بخشی از فشار موجود را کاهش دهد.

در نتیجه، تحولات تنگه هرمز، وضعیت زیرساخت‌های انتقال نفت، سطح ذخایر فرآورده‌ها و عملکرد پالایشگاه‌های بزرگ جهان، از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر روند بازار نفت و گازوئیل در هفته‌های آینده خواهند بود.