به گزارش پترو قلم، افزایش هزینه جابه‌جایی نفت خام در مسیرهای بین‌المللی به یکی از عوامل مهم رشد قیمت‌ها در بازار انرژی تبدیل شده است. بالا رفتن هزینه بیمه کشتی‌ها، تغییر مسیر نفتکش‌ها به دلیل ملاحظات امنیتی و محدودیت در دسترسی به نفتکش‌های بزرگ، هزینه انتقال نفت از تولیدکنندگان به پالایشگاه‌ها را به‌شدت افزایش داده است.
ابعاد این افزایش را می‌توان در هزینه حمل محموله‌ای نزدیک به ۲ میلیون بشکه نفت خام از آمریکا به ژاپن مشاهده کرد. بر اساس گزارش رویترز، انتقال این محموله با نفتکش غول‌پیکر «استیم اکسپلورر» در اواخر نوامبر، حدود ۸۱ میلیون دلار هزینه خواهد داشت؛ در حالی که میانگین هزینه حمل محموله‌ای با همین حجم در سال گذشته حدود ۹ میلیون و ۱۰۰ هزار دلار بود.
هزینه حمل نفت در یک سال ۹ برابر شد
برآوردها نشان می‌دهد هزینه انتقال نفت با نفتکش استیم اکسپلورر به حدود ۴۰ دلار و ۵۰ سنت برای هر بشکه رسیده است. این رقم در مقایسه با میانگین سال گذشته، افزایشی نزدیک به ۹ برابری را نشان می‌دهد.
| شاخص حمل‌ونقل نفت | میزان هزینه |
|---|---|
| هزینه حمل محموله ۲ میلیون بشکه‌ای در شرایط فعلی | ۸۱ میلیون دلار |
| میانگین هزینه حمل محموله مشابه در سال گذشته | ۹.۱ میلیون دلار |
| هزینه حمل هر بشکه در شرایط فعلی | ۴۰.۵ دلار |
| سهم حمل‌ونقل از قیمت نفت آمریکا در شرایط فعلی | بیش از ۴۰ درصد |
| میانگین سهم حمل‌ونقل از قیمت نفت در سال ۲۰۲۵ | ۷ درصد |
افزایش هزینه حمل‌ونقل، بخش قابل‌توجهی از هزینه نهایی تأمین نفت را به خود اختصاص داده و فشار بیشتری بر پالایشگاه‌ها وارد می‌کند. این وضعیت به‌ویژه برای کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات نفت و فرآورده‌های نفتی دارند، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
افزایش کرایه نفتکش‌ها چگونه قیمت بنزین را بالا می‌برد؟
افزایش هزینه انتقال نفت خام تنها به بازار انرژی محدود نمی‌شود و می‌تواند از مسیر افزایش قیمت سوخت، هزینه تولید و توزیع کالاها را نیز بالا ببرد. پالایشگاه‌ها نفت خام را به محصولاتی مانند بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما تبدیل می‌کنند؛ محصولاتی که در حمل‌ونقل جاده‌ای، فعالیت‌های کشاورزی، جابه‌جایی هوایی و زنجیره تأمین کالاها نقش اساسی دارند.
کنت مدلاک، پژوهشگر اقتصاد و منابع انرژی در مؤسسه سیاست‌گذاری عمومی بیکر در هیوستون، برآورد کرده است که هر ۱۰ دلار افزایش هزینه حمل هر بشکه نفت، می‌تواند حدود ۲۳ سنت به قیمت هر گالن بنزین اضافه کند.
بر مبنای محاسبات مطرح‌شده در گزارش رویترز، هزینه حمل محموله نفتکش استیم اکسپلورر می‌تواند با افزایشی دست‌کم ۸۰ سنتی در قیمت هر گالن بنزین نسبت به سال گذشته همراه باشد.
البته میزان انتقال این افزایش هزینه به مصرف‌کنندگان، به عواملی مانند قیمت نفت خام، حاشیه سود پالایشگاه‌ها، مالیات، هزینه توزیع و شرایط بازار سوخت هر کشور بستگی دارد.
هند، اندونزی و فیلیپین در معرض فشار بیشتر
کشورهای واردکننده انرژی از جمله هند، اندونزی و فیلیپین از جمله اقتصادهایی هستند که در برابر افزایش هزینه حمل نفت آسیب‌پذیری بیشتری دارند. در این کشورها، رشد هزینه واردات انرژی می‌تواند هزینه تأمین سوخت را افزایش دهد و فشار بیشتری بر بخش حمل‌ونقل، تولید صنعتی و قیمت کالاهای مصرفی وارد کند.
هم‌زمان، افزایش هزینه‌های لجستیکی می‌تواند آثار تورمی را به بخش‌هایی فراتر از بازار انرژی منتقل کند. افزایش بهای سوخت، هزینه حمل مواد غذایی، مصالح ساختمانی و کالاهای مصرفی را بالا می‌برد و در صورت تداوم، ممکن است قدرت خرید خانوارها را تحت فشار قرار دهد.
مدلاک با اشاره به تدریجی بودن آثار این روند بر اقتصاد تأکید کرده است که طولانی شدن دوره افزایش هزینه‌ها، می‌تواند اثرات آن را در فروشگاه‌ها و بازارهای مصرف ماندگارتر کند.
هزینه حمل نفت از تنگه هرمز و دریای سرخ رکورد زد
تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه و ادامه درگیری‌های روسیه و اوکراین، از عوامل افزایش هزینه بیمه و حمل‌ونقل دریایی عنوان شده است. نگرانی‌های امنیتی باعث شده برخی کشتی‌ها مسیرهای طولانی‌تری را انتخاب کنند؛ موضوعی که زمان سفر، مصرف سوخت و هزینه عملیاتی انتقال نفت را افزایش می‌دهد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در گزارش رویترز، هزینه حمل نفت از مسیرهای مرتبط با تنگه هرمز و دریای سرخ به مقصد آسیا در هفته گذشته به حدود ۳۴ دلار برای هر بشکه رسید. افزایش ریسک تردد کشتی‌ها در این مناطق نیز در محاسبه هزینه‌های حمل لحاظ شده است.
اهمیت این مسیرها از آن جهت است که هرگونه اختلال یا افزایش ریسک در انتقال نفت از خاورمیانه می‌تواند هزینه تأمین انرژی را برای پالایشگاه‌های آسیایی افزایش دهد و بر جریان تجارت جهانی نفت اثر بگذارد.
کمبود نفتکش‌های بزرگ، نرخ اجاره کشتی‌ها را افزایش داد
افزایش تقاضا برای نفتکش‌های غول‌پیکر و محدودیت در دسترسی به این کشتی‌ها، به رشد هزینه استفاده از نفتکش‌های کوچک‌تر نیز منجر شده است.
بر اساس اعلام مؤسسه تحلیل دریایی سیگنال اوشن، از زمان آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ماه فوریه، هزینه حمل‌ونقل با نفتکش‌های سوئزمکس و افرامکس چهار برابر شده است.
تفاوت ظرفیت این نفتکش‌ها در جدول زیر قابل مشاهده است:
| نوع نفتکش | ظرفیت تقریبی | مسیر حمل ذکرشده در گزارش |
|---|---|---|
| سوئزمکس (Suezmax) | تا یک میلیون بشکه نفت | از سواحل خلیج مکزیک آمریکا به آسیا |
| افرامکس (Aframax) | تا ۷۵۰ هزار بشکه نفت | از ساحل خلیج مکزیک آمریکا به اروپا |
| استیم اکسپلورر | محموله مورد اشاره: حدود ۲ میلیون بشکه | از آمریکا به ژاپن |
افزایش هزینه اجاره این کشتی‌ها نشان می‌دهد که فشار بازار حمل‌ونقل دریایی به نفتکش‌های بزرگ محدود نمانده و بخش‌های دیگر ناوگان انتقال نفت را نیز درگیر کرده است.
آینده نرخ نفتکش‌ها به تعادل عرضه و تقاضا بستگی دارد
اریک بروک‌هویزن، رئیس بخش پژوهش و مشاوره نفتکش‌ها در شرکت کارگزاری دریایی پوتن اند پارتنرز، پیش‌بینی کرده است که در صورت بیشتر بودن تقاضای نفت خام نسبت به عرضه، نرخ اجاره نفتکش‌ها در سطوح بالا باقی بماند.
به گفته او، کاهش تقاضا در بازار نفت خام می‌تواند به افت سریع هزینه اجاره کشتی‌ها منجر شود. بنابراین، روند آینده هزینه حمل نفت به مجموعه‌ای از عوامل وابسته خواهد بود؛ از جمله وضعیت عرضه و تقاضای نفت، تحولات امنیتی در مسیرهای دریایی، هزینه بیمه و میزان دسترسی به نفتکش‌های مناسب.
در مجموع، افزایش کرایه نفتکش‌ها علاوه بر بالا بردن هزینه انتقال نفت خام، می‌تواند به یکی از کانال‌های انتقال فشار تورمی به اقتصاد جهانی تبدیل شود. تداوم این وضعیت، به‌ویژه برای کشورهای واردکننده انرژی، چالشی جدی در زمینه کنترل هزینه سوخت، حفظ حاشیه سود صنایع و مهار قیمت کالاهای مصرفی خواهد بود.
ارسال دیدگاه