به گزارش پترو قلم، تحولات اخیر نشان می‌دهد ارزیابی وضعیت صنعت پتروشیمی جهان به بررسی هم‌زمان شاخص‌های تولید، قیمت خوراک، وضعیت زیرساخت‌های صادراتی و شرایط تجارت بین‌المللی نیاز دارد. در این میان، رشد تولید محصولات پایه در چین، نوسانات بازار نفت و افزایش ریسک‌های حمل‌ونقل دریایی از مهم‌ترین موضوعات مورد توجه فعالان این صنعت هستند.
افزایش ۶٫۴ درصدی تولید اتیلن چین در شهریورماه
بر اساس آمار اداره ملی آمار چین، تولید اتیلن این کشور در شهریورماه به ۳٫۵۵ میلیون تن رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۶٫۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.
در همین بازه، تولید سود سوزآور با افت ۳٫۱ درصدی به ۳٫۷۷ میلیون تن و تولید اسید سولفوریک با کاهش ۱۲٫۴ درصدی به ۷٫۸۸ میلیون تن رسید. همچنین ارزش افزوده صنایع شیمیایی چین ۲٫۴ درصد و صنایع لاستیک و پلاستیک ۳٫۵ درصد افزایش یافت.
این آمار بیانگر عملکرد متفاوت بخش‌های مختلف صنایع شیمیایی چین است. افزایش تولید اتیلن، در کنار کاهش فرآورش نفت خام، نشان می‌دهد تغییرات تولید محصولات پایه الزاماً از الگوی یکسانی پیروی نمی‌کند و عواملی مانند بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود، استفاده از خوراک‌های جایگزین و شرایط تقاضای داخلی نیز می‌توانند بر تولید اثرگذار باشند.
افزایش تولید اتیلن ممکن است بر عرضه منطقه‌ای محصولات پایین‌دستی، از جمله پلی‌اتیلن و اتیلن‌گلیکول، تأثیر بگذارد. با این حال، برای تعیین اثر واقعی آن بر بازار صادراتی باید میزان مصرف داخلی، موجودی انبارها و آمار تجارت خارجی چین نیز بررسی شود.
کاهش ۸٫۴ درصدی فرآورش نفت خام چین
فرآورش نفت خام چین در شهریورماه به ۵۷٫۴۸ میلیون تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸٫۴ درصد کاهش دارد. این افت در شرایطی ثبت شده که تولید داخلی نفت خام این کشور ۲٫۲ درصد افزایش یافته و به ۱۸٫۲۱ میلیون تن رسیده است.
تولید گاز طبیعی چین نیز در همین دوره با کاهش یک‌درصدی، حدود ۲۱ میلیارد مترمکعب گزارش شد. در مجموع، حجم فرآورش نفت خام این کشور طی ۹ ماه نخست سال به ۵۱۳٫۶ میلیون تن رسید که ۶٫۸ درصد کمتر از دوره مشابه سال قبل است.
کاهش فعالیت پالایشگاه‌ها می‌تواند بر عرضه برخی خوراک‌های مورد استفاده در صنایع پتروشیمی، به‌ویژه نفتا، اثر بگذارد؛ اما میزان این تأثیر به ساختار پالایشگاه‌ها، ترکیب خوراک، بازده تولید برش‌های نفتی، واردات و میزان تقاضای داخلی بستگی دارد.
از این رو، افت فرآورش نفت خام چین را نمی‌توان به‌تنهایی معادل کاهش قطعی خوراک پتروشیمی‌ها دانست. بررسی توازن عرضه و تقاضای نفتا و سایر مواد اولیه، تصویر دقیق‌تری از وضعیت تأمین خوراک در این کشور ارائه می‌کند.
افت قیمت نفت برنت به ۱۰۷٫۹۲ دلار
قیمت نفت در آغاز معاملات هفته کاهش یافت. در معاملات صبح دوشنبه، قیمت هر بشکه نفت خام برنت به ۱۰۷٫۹۲ دلار و نفت خام آمریکا به ۱۰۰٫۵۸ دلار رسید.
برنت در مقایسه با آخرین قیمت تسویه هفتگی ۱٫۷۷ درصد و نفت خام آمریکا ۰٫۸۲ درصد افت کرد. یکی از عوامل اثرگذار بر انتظارات بازار، تصمیم دولت آمریکا درباره معافیت برخی محدودیت‌های تجاری مرتبط با روسیه و احتمال افزایش عرضه فرآورده‌های نفتی عنوان شده است.
در مقابل، مخاطرات امنیتی در خاورمیانه و احتمال اختلال در مسیرهای صادرات انرژی همچنان می‌توانند مانع از کاهش بیشتر قیمت‌ها شوند.
برای صنعت پتروشیمی، کاهش قیمت نفت خام ممکن است در تعدیل هزینه خوراک واحدهای نفتامحور نقش داشته باشد؛ با این حال، تغییر قیمت نفت برنت الزاماً با تغییر هم‌زمان و متناسب قیمت نفتا، اتیلن، پروپیلن و محصولات پلیمری همراه نیست. حاشیه سود تولیدکنندگان به فاصله قیمت خوراک و محصول نهایی، هزینه حمل و شرایط فروش نیز وابسته است.
آخرین وضعیت قیمت محصولات پایه پتروشیمی
در منابع عمومی بررسی‌شده برای بازه زمانی این گزارش، قیمت‌های جدیدی که امکان تأیید مستقل آن‌ها وجود داشته باشد، برای مجموعه‌ای از محصولات پایه پتروشیمی به دست نیامد.
این موضوع شامل اتیلن، پروپیلن، بوتادین، بنزن، استایرن، متانول، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، پی‌وی‌سی، پلی‌اتیلن ترفتالات (PET)، پارازایلین، اسید ترفتالیک خالص و مونو اتیلن‌گلیکول می‌شود.
همچنین قیمت‌های جدید نفتا، گاز مایع و گاز طبیعی مایع با شرایط تحویل مشخص و قابلیت راستی‌آزمایی مستقل در دسترس نبود. به همین دلیل، از درج نرخ‌های مربوط به روزهای گذشته به‌عنوان قیمت روز خودداری شده است.
نبود تحول تأییدشده در سرمایه‌گذاری و معاملات بزرگ
در بازه ۲۴ ساعته مورد بررسی، تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری جدیدی برای احداث یک مجتمع بزرگ پتروشیمی یا قرارداد تازه انتقال فناوری تولید محصولات پایه که تاریخ و جزئیات آن به‌صورت مستقل تأیید شده باشد، شناسایی نشد.
همچنین معامله بزرگ جدیدی در میان تولیدکنندگان اصلی پتروشیمی، شرکت‌های فعال در حوزه مواد شیمیایی پایه یا تأمین‌کنندگان فناوری که تکمیل آن رسماً تأیید شده باشد، در دسترس نبود.
گزارش عملکرد شرکت آدورو کلین تکنولوژیز درباره فناوری بازیافت شیمیایی پلی‌اولفین‌ها نیز بررسی شد؛ اما به دلیل انتشار اطلاعیه رسمی این شرکت در روزهای پیش از دوره مورد بررسی، این موضوع به‌عنوان تحول تازه در گزارش حاضر تکرار نشده است.
آتش‌سوزی در تأسیسات نفتی سن‌پترزبورگ روسیه
حملات پهپادی اوکراین به سن‌پترزبورگ در بامداد ۱۸ اکتبر به آتش‌سوزی در چند تأسیسات صنعتی و انرژی منجر شد. پایانه نفتی سن‌پترزبورگ و انبار فرآورده‌های نفتی روچی از جمله مراکزی هستند که در گزارش‌های منتشرشده به آسیب‌دیدن آن‌ها اشاره شده است.
پایانه نفتی سن‌پترزبورگ یکی از زیرساخت‌های مهم ذخیره‌سازی و صادرات فرآورده‌های نفتی روسیه در منطقه دریای بالتیک به شمار می‌رود. با این حال، میزان خسارت واردشده به مخازن، خطوط انتقال و تجهیزات بارگیری دریایی به‌طور کامل مشخص نشده است.
همچنین اطلاعات کافی برای تأیید توقف کامل فعالیت پایانه یا قطع صادرات فرآورده‌های نفتی از این مرکز منتشر نشده است.
اهمیت این حادثه برای بازار انرژی به میزان ظرفیت آسیب‌دیده و مدت احتمالی اختلال عملیاتی بستگی دارد. در صورت محدودشدن فعالیت پایانه، جریان صادراتی فرآورده‌های نفتی روسیه ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد؛ اما برآورد میزان اثرگذاری آن به اطلاعات دقیق‌تر درباره خسارت و وضعیت عملیاتی تأسیسات نیاز دارد.
آسیب‌دیدن یدک‌کش در نزدیکی خورفکان امارات
مرکز امنیت دریایی اقیانوس هند اعلام کرد یک یدک‌کش در ۱۸ اکتبر، هنگام حرکت به سمت جنوب در نزدیکی خورفکان و در محدوده خلیج عمان، هدف دو پرتابه ناشناس قرار گرفته است.
بر اساس هشدار دریایی منتشرشده، شناور آسیب دید، اما توانست حرکت خود را ادامه دهد. در این حادثه یک نفر نیز جراحت جزئی برداشت. تا زمان انتشار اطلاعات مورد اشاره، عامل حمله و نوع پرتابه‌ها مشخص نشده بود.
این رویداد بار دیگر نشان می‌دهد مخاطرات امنیتی حمل‌ونقل دریایی تنها نفتکش‌ها و شناورهای حامل محموله‌های بزرگ را تهدید نمی‌کند؛ بلکه شناورهای خدماتی و پشتیبانی نیز ممکن است در معرض خطر قرار گیرند.
تأمین امنیت یدک‌کش‌ها و سایر شناورهای عملیاتی برای فعالیت‌های بندری، جابه‌جایی کشتی‌به‌کشتی و انتقال محموله‌های انرژی اهمیت دارد؛ زیرا اختلال در عملکرد این شناورها می‌تواند بر عملیات لجستیکی بنادر نیز اثر بگذارد.
آتش‌سوزی کامیون حامل مواد شیمیایی در هند
یک کامیون حامل مواد شیمیایی در ۱۸ اکتبر، پس از خروج از مسیر و واژگونی در جاده نایس شهر بنگلور هند، دچار آتش‌سوزی شد.
بر اساس گزارش رسانه‌های محلی، راننده و همراه او با جراحات جزئی از خودرو خارج شدند. هفت خودروی آتش‌نشانی برای مهار حریق به محل حادثه اعزام شدند و عملیات اطفای آتش حدود سه ساعت ادامه داشت.
در برخی گزارش‌ها، زایلن به‌عنوان محموله کامیون معرفی شده است؛ با این حال، ترکیب دقیق مواد موجود در مخازن به‌طور مستقل تأیید نشده است. علت نهایی حادثه نیز همچنان نامشخص است و گزارش‌های اولیه به احتمال ترکیدن لاستیک یا از دست رفتن کنترل خودرو اشاره دارند.
این حادثه اهمیت رعایت استانداردهای حمل مواد شیمیایی قابل اشتعال، کنترل سلامت مخازن و تجهیزات حمل، آموزش رانندگان و آمادگی نیروهای امدادی را برجسته می‌کند. رعایت این الزامات می‌تواند احتمال وقوع حوادث و گستردگی پیامدهای آن‌ها را کاهش دهد.
معافیت‌های تجاری مرتبط با روسیه و احتمال افزایش عرضه گازوئیل
تصمیم دولت آمریکا درباره معافیت برخی محدودیت‌های تجاری و تحریمی مرتبط با روسیه، توجه بازار انرژی را به احتمال افزایش عرضه فرآورده‌های نفتی این کشور معطوف کرده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، مقام‌های آمریکایی از بررسی آثار اقتصادی این معافیت در یک دوره احتمالی ۶۰روزه خبر داده‌اند. همچنین برنامه‌هایی برای صادرات گازوئیل روسیه به آمریکا و سایر بازارها مطرح شده است.
در ارقام منتشرشده، حجم اولیه صادرات مورد بحث حدود ۲٫۳ میلیون بشکه و حجم ماهانه احتمالی در مراحل بعدی حدود ۷٫۶ میلیون بشکه عنوان شده است. این ارقام به برنامه‌های مطرح‌شده اشاره دارند و نباید به‌عنوان حجم صادرات تحقق‌یافته تلقی شوند.
افزایش عرضه گازوئیل روسیه در صورت تحقق می‌تواند بخشی از فشار بازار فرآورده‌های نفتی را کاهش دهد؛ اما دامنه اثرگذاری این تصمیم به اجرای عملی معافیت‌ها، مقصد محموله‌ها، محدودیت‌های باقی‌مانده و شرایط تجارت بین‌المللی بستگی دارد.
این اقدام همچنین به معنای لغو عمومی تحریم‌های روسیه یا آزادشدن تجارت تمام محصولات نفتی و پتروشیمی نیست.
پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز و چشم‌انداز تجارت انرژی
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرده است پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در یک بازه هفت‌روزه همچنان معتبر است. این پیشنهاد پیش‌تر در شهریورماه مطرح شده بود و بنا بر اظهارات مقام‌های ایرانی، پاسخ آمریکا نیز دریافت شده است.
بر اساس مواضع اعلام‌شده، شروط ایران شامل رفع محاصره بنادر، رفع تحریم‌های صادرات نفت و پایان درگیری‌ها در جبهه‌های منطقه‌ای است. در مقابل، اختلاف‌نظر درباره ترتیب مذاکرات و موضوع برنامه هسته‌ای ایران همچنان ادامه دارد.
از منظر صنعت پتروشیمی، هرگونه توافق مؤثر که به کاهش ریسک‌های امنیتی و محدودیت‌های عملیاتی منجر شود، می‌تواند بر هزینه حمل‌ونقل دریایی، جریان صادرات خوراک و محصولات و قابلیت اجرای قراردادهای تجاری اثر بگذارد.
با این حال، طرح یک پیشنهاد سیاسی به معنای دستیابی به توافق اجرایی یا بازگشت تردد تجاری به شرایط عادی نیست. حتی در صورت حصول توافق، بازگشت فعالیت حمل‌ونقل به وضعیت پایدار به دسترسی به شناورها، پوشش بیمه‌ای، شرایط بنادر و رفع محدودیت‌های عملیاتی وابسته خواهد بود.
وضعیت بیمه جنگ و امکان تحویل محموله‌های پتروشیمی
در بازه زمانی مورد بررسی، نرخ جدید و قابل استنادی برای بیمه جنگ محموله‌های پتروشیمی منتشر نشد. همچنین داده‌ای که بازگشت کامل و بدون محدودیت تردد کشتی‌های حامل گاز مایع، نفتا، متانول و محصولات پلیمری را تأیید کند، در دسترس نبود.
در چنین شرایطی، ارزیابی معاملات صادراتی باید با تفکیک قیمت خود محصول از هزینه حمل، حق بیمه، ریسک تأخیر و امکان واقعی تحویل انجام شود. ممکن است یک محموله از نظر قیمت اسمی جذاب باشد، اما هزینه‌های لجستیکی یا محدودیت‌های عملیاتی، سودآوری معامله را کاهش دهند.
بنابراین، فعالان صنعت پتروشیمی برای تصمیم‌گیری درباره خرید خوراک، فروش محصولات و انعقاد قراردادهای صادراتی باید علاوه بر قیمت‌های مرجع، شرایط تحویل، پوشش بیمه‌ای و قابلیت اجرای قرارداد را نیز بررسی کنند.
پنج پیام کلیدی رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان
۱. رشد تولید اتیلن چین می‌تواند بر بازار محصولات پایین‌دستی اثر بگذارد. افزایش ۶٫۴ درصدی تولید اتیلن در شهریورماه، در کنار افت فرآورش نفت خام، ضرورت بررسی جداگانه آمار تولید محصولات شیمیایی و عملکرد پالایشگاه‌ها را نشان می‌دهد.
۲. کاهش قیمت نفت به معنای افت فوری هزینه خوراک پتروشیمی نیست. برای ارزیابی حاشیه سود واحدهای نفتامحور باید قیمت نفتا، هزینه حمل، ترکیب خوراک و قیمت فروش محصولات نهایی نیز در نظر گرفته شود.
۳. امنیت پایانه‌های صادراتی بر پایداری عرضه انرژی اثرگذار است. آتش‌سوزی تأسیسات نفتی سن‌پترزبورگ اهمیت حفاظت از مراکز ذخیره‌سازی و صادرات را برجسته می‌کند؛ هرچند میزان اثر آن بر عرضه جهانی به مشخص‌شدن خسارت و مدت اختلال احتمالی وابسته است.
۴. ریسک‌های ایمنی در تمام مراحل زنجیره تأمین وجود دارند. حادثه کامیون حامل مواد شیمیایی در هند و آسیب‌دیدن یدک‌کش در نزدیکی خورفکان نشان می‌دهد مدیریت ریسک باید از مرحله خروج محصول از مجتمع تا حمل و تحویل نهایی را پوشش دهد.
۵. تحولات سیاسی تا زمان تبدیل‌شدن به شرایط عملیاتی، تضمینی برای تجارت نیستند. معافیت‌های تجاری مرتبط با روسیه و پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز می‌توانند بر انتظارات بازار اثر بگذارند؛ اما تصمیم‌های تجاری باید بر مبنای اجرای واقعی توافق‌ها، وضعیت حمل‌ونقل، پوشش بیمه‌ای و امکان تحویل محموله اتخاذ شوند.
در مجموع، بازار جهانی پتروشیمی در آغاز هفته با سه متغیر اصلی روبه‌رو است: تغییر الگوی تولید محصولات پایه در چین، نوسانات قیمت نفت و تداوم ریسک‌های امنیتی و لجستیکی. رصد هم‌زمان این عوامل می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر وضعیت عرضه، هزینه خوراک و چشم‌انداز تجارت محصولات پتروشیمی کمک کند.
ارسال دیدگاه