به گزارش پتروقلم، مؤسسه اطلاعات انرژی و رصد بازار Kpler در گزارشی تازه به بررسی وضعیت پالایشگاه‌های خاورمیانه در پی تشدید درگیری‌ها، آسیب به تأسیسات پالایشی و اختلال در مسیرهای صادراتی پرداخته است.
افت 2.6 میلیون بشکه‌ای تولید پالایشگاهی منطقه
بر اساس این گزارش، تولید پالایشگاه‌های خاورمیانه اکنون به حدود 7.3 میلیون بشکه در روز رسیده، در حالی که این رقم در فوریه 2026، پیش از آغاز جنگ، حدود 9.9 میلیون بشکه در روز بود. به این ترتیب، تولید پالایشگاهی منطقه با کاهشی حدود 2.6 میلیون بشکه‌ای در روز مواجه شده است.
Kpler تأکید می‌کند این افت تنها ناشی از آسیب مستقیم به تأسیسات نیست، بلکه بخش مهمی از آن به اختلال در خروج و صادرات فرآورده‌های نفتی از منطقه، به‌ویژه پس از اختلال در تردد از تنگه هرمز و افزایش ریسک در مسیر باب‌المندب، بازمی‌گردد.
محدودیت لجستیکی، عامل مهم‌تر از آسیب فیزیکی
بر اساس تحلیل Kpler، روند بهبود تولید که از ماه مه آغاز شده بود، با تشدید دوباره تنش‌های منطقه‌ای و محدودیت تردد از تنگه هرمز متوقف شد. نکته مهم این است که میزان کاهش تولید پالایشگاه‌ها بیشتر از ظرفیتی است که مستقیماً در حملات از مدار خارج شده؛ به این معنا که بخشی از پالایشگاه‌های سالم نیز به دلیل دشواری صادرات و افزایش موجودی مخازن، نرخ تولید خود را کاهش داده‌اند.
Kpler در سناریوی پایه خود فرض کرده اختلال در مسیرهای انتقال تا پایان سال 2026 ادامه خواهد داشت و بازگشایی تدریجی مسیرها از اواخر سه‌ماهه چهارم آغاز می‌شود.
بازگشت ظرفیت پالایشی؛ فرآیندی دو مرحله‌ای
برآورد Kpler نشان می‌دهد احیای پالایشگاه‌های منطقه باید در دو مرحله بررسی شود: نخست رفع محدودیت‌های لجستیکی و بازگشت امکان صادرات، و سپس ترمیم آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌ها. تعمیر تأسیسات آسیب‌دیده تنها به یک واحد محدود نمی‌شود و ممکن است واحدهای فرآیندی، تأسیسات برق و زیرساخت‌های پشتیبان را نیز دربرگیرد. بر این اساس، Kpler انتظار دارد افزایش تولید در سه‌ماهه چهارم عمدتاً از محل بهبود شرایط لجستیکی حاصل شود، در حالی که بازگشت کامل تولید منطقه به سطح پیش از جنگ، پیش از سه‌ماهه دوم سال 2027 بعید است.
کاهش 4 میلیون بشکه‌ای عرضه فرآورده منطقه
Kpler برآورد کرده از مارس تا اوت، عرضه فرآورده‌های پالایشی خاورمیانه نسبت به سطح پیش از جنگ حدود 4 میلیون بشکه در روز کاهش یافته است؛ از این میزان حدود 2.5 میلیون بشکه در روز مربوط به افت تولید پالایشگاه‌ها و حدود 1.5 میلیون بشکه در روز مربوط به سایر جریان‌های عرضه منطقه، به‌ویژه کاهش عرضه گاز مایع نفتی و نفتای حاصل از مایعات گازی، بوده است.
تفاوت وضعیت کشورهای منطقه
Kpler تأکید دارد آثار جنگ در کشورهای مختلف یکسان نبوده است. عربستان سعودی، کویت و بحرین همزمان با آسیب فیزیکی قابل‌توجه و افت شدید تولید مواجه شده‌اند، در حالی که امارات و ایران بیشتر از محدودیت صادرات آسیب دیده‌اند. قطر نیز به دلیل آسیب به تأسیسات Pearl GTL با دوره طولانی‌تری برای بازگشت تولید روبه‌روست. عمان اما به دلیل موقعیت جغرافیایی خارج از تنگه هرمز، توانسته تولید خود را نزدیک به ظرفیت کامل حفظ کند.
عربستان؛ فشار همزمان از دو مسیر صادراتی
تولید پالایشگاه‌های عربستان در ماه اوت به حدود 2.2 میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. محدودیت صادرات از سواحل شرقی، پالایشگران این کشور را به شبکه دریای سرخ سوق داده، اما افزایش ریسک امنیتی در باب‌المندب انعطاف این مسیر را نیز کاهش داده است. پالایشگاه جیزان با ظرفیت 400 هزار بشکه در روز پس از حملات حوثی‌ها همچنان از مدار خارج است و واحد تقطیر SATORP نیز از آوریل تحت تعمیر است. Kpler انتظار دارد SATORP از اواسط تا اواخر سه‌ماهه چهارم به‌تدریج فعال شود و تولید عربستان تا آن زمان به حدود 2.45 میلیون بشکه در روز برسد، هرچند افزایش معنادارتر به سه‌ماهه نخست 2027 موکول می‌شود.
کویت و امارات؛ دو مسیر متفاوت بازگشت
تولید پالایشگاهی کویت در سه‌ماهه سوم حدود 570 هزار بشکه در روز برآورد شده و انتظار می‌رود تا سه‌ماهه چهارم به حدود 700 هزار بشکه در روز برسد، اگرچه بازگشت جدی‌تر ظرفیت تا سه‌ماهه دوم 2027 به طول می‌انجامد. در مقابل، امارات با تولید حدود 700 هزار بشکه در روز در سه‌ماهه سوم، از ظرفیت بالایی برای بازگشت سریع برخوردار است و Kpler پیش‌بینی می‌کند تولید این کشور در سه‌ماهه چهارم به حدود 800 هزار بشکه در روز برسد.
بحرین؛ بیشترین فاصله با تولید پیش از جنگ
بحرین یکی از نمونه‌های شدید کاهش تولید در منطقه است؛ تولید پالایشگاهی این کشور اکنون حدود 100 تا 120 هزار بشکه در روز است، در حالی که پیش از جنگ حدود 420 هزار بشکه در روز بود. آسیب به واحدهای پالایشگاه سیترا و محدودیت صادرات، دو عامل اصلی این افت هستند. Kpler انتظار دارد تولید بحرین تا سه‌ماهه چهارم به حدود 150 هزار بشکه در روز برسد، اما بازگشت به سطح پیش از جنگ تا سه‌ماهه سوم سال 2027 پیش‌بینی نشده است.
قطر و ایران؛ مسیرهای متفاوت بازگشت تولید
در قطر، آسیب به قطار دوم Pearl GTL و توقف پالایشگاه Ras Laffan LR2 عرضه پایین‌دستی این کشور را محدود کرده و راه‌اندازی مجدد Pearl GTL تا سه‌ماهه دوم 2027 زمان خواهد برد.
در ایران، تولید پالایشگاهی از حدود 2.45 میلیون بشکه در روز پیش از جنگ به حدود 2.2 میلیون بشکه در روز رسیده که کاهشی حدود 250 هزار بشکه‌ای را نشان می‌دهد. Kpler علت این افت را ترکیبی از اختلال در برخی واحدها و محدودیت صادرات نفتا و نفت کوره می‌داند و پیش‌بینی می‌کند تولید پالایشگاهی ایران تا سه‌ماهه چهارم به حدود 2.3 میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
عمان؛ بهره‌مند از موقعیت جغرافیایی
عمان با موقعیت جغرافیایی خارج از تنگه هرمز، کمتر از محدودیت‌های مستقیم این مسیر آسیب دیده و تولید پالایشگاهی آن حدود 400 هزار بشکه در روز، نزدیک به ظرفیت کامل، باقی مانده است. با وجود کاهش دسترسی به نفت خام کویت، پالایشگاه دقم با تغییر بخشی از خوراک خود به نفت خام داخلی عمان، توانسته نرخ تولید را حفظ کند.
چشم‌انداز بازگشت کامل صنعت پالایش منطقه
بر اساس جمع‌بندی Kpler، بازگشت تولید پالایشگاهی خاورمیانه فرآیندی دو مرحله‌ای است: نخست بهبود لجستیک و صادرات، سپس بازسازی ظرفیت‌های آسیب‌دیده. حتی اگر محدودیت‌های حمل‌ونقل در ماه‌های پایانی سال 2026 کاهش یابد، بازگشت کامل صنعت پالایش خاورمیانه به سطح پیش از جنگ تا سه‌ماهه دوم سال 2027 بعید خواهد بود.
ارسال دیدگاه