به گزارش پایگاه خبری پتروقلم، داده‌های تازه مرکز آمار ایران از حساب‌های ملی فصلی نشان می‌دهد که در بهار ۱۴۰۵ رشد اقتصادی با احتساب نفت ۱۰.۱ درصد کاهش یافته و بدون نفت نیز با رکود ۴.۶ درصدی مواجه شده است.
کاهش تولید ناخالص داخلی
تولید ناخالص داخلی (به قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰) از ۲۴٬۲۵۵ هزار میلیارد ریال در بهار ۱۴۰۴ به ۲۱٬۷۹۵ هزار میلیارد ریال در بهار ۱۴۰۵ سقوط کرده؛ در حالی که بخش بدون نفت از ۱۸٬۴۹۰ هزار میلیارد ریال به ۱۷٬۲۲۶ هزار میلیارد ریال کاهش یافته است.
تحلیل بخش‌های اقتصادی
جزئیات بخش‌های مختلف نشان می‌دهد که کاهش تنها به فعالیت‌های نفتی محدود نبوده است:
- صنایع و معادن: رشد منفی ۱۴٫۷٪؛ بدون نفت نیز ۵٫۲٪ کاهش داشته است.
- کشاورزی: تنها بخش مثبت با رشد ۲٫۳٪.
- خدمات: ارزش افزوده کل ۴٫۸٪ کاهش یافت؛ در عین حال واسطه‌گری مالی ۲٪ رشد داشته است.
عوامل ساختاری رکود
تحلیلگران به ترکیبی از عوامل زیر به عنوان ریشه‌های عمیق این رکود اشاره می‌کنند:
- تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌های تجارت خارجی.
- کاهش سرمایه‌گذاری ثابت (۸٫۴٪) و سرمایه‌گذاری در ماشین‌آلات (۹٫۷٪).
- فرسودگی زیرساخت‌ها و ناترازی انرژی (برق و گاز).
- نااطمینانی‌های اقتصادی و سیاسی، به‌ویژه در پی جنگ و تحولات ژئوپولیتیکی.
تقاضای نهایی و تجارت خارجی
در بهار ۱۴۰۵، تقاضای نهایی نیز تحت فشار قرار گرفته؛ سرمایه ثابت ناخالص ۸٫۴٪ کاهش یافته، صادرات کالا و خدمات با سقوط ۳۵٫۷٪ مواجه و واردات ۱۴٫۸٪ کاهش یافته است. برآوردها نشان می‌دهد حدود ۴٬۵۶۹ هزار میلیارد ریال، معادل تقریباً ۲۱٪ از تولید ناخالص داخلی فصلی، به بخش نفت اختصاص دارد.
پیش‌بینی‌ها و چشم‌انداز
کارشناسان پیش از انتشار آمار رسمی، رشد سال ۱۴۰۵ را در بازه منفی ۸٫۸ تا ۱۰ درصد پیش‌بینی می‌کردند و هشدار داده بودند که جمعیت زیر خط فقر می‌تواند ۳٫۵ تا ۴٫۵ میلیون نفر افزایش یابد. رکود جاری نشان می‌دهد این پیش‌بینی‌ها به‌دقت تحقق یافته و ضعف ساختاری در بخش‌های غیرنفتی، مانع از بهره‌برداری مؤثر از بهبود موقت درآمدهای نفتی می‌شود.
در مجموع، سقوط شدید اقتصاد ایران نه تنها ناشی از کاهش تولید نفت، بلکه بازتابی از ضعف گسترده سرمایه‌گذاری، فرسودگی ماشین‌آلات، ناترازی انرژی و تحریم‌های بین‌المللی است که نیاز به سیاست‌های جامع و بلندمدت برای احیای بخش‌های غیرنفتی دارد.
ارسال دیدگاه