به گزارش پتروقلم، بازار نفت آسیا در ماه‌های اخیر با تغییر قابل‌توجهی در مسیر جریان محموله‌های نفت خام مواجه شده است. از یک سو، بارگیری نفت ایران به‌شدت کاهش یافته و از سوی دیگر، خرید نفت دریابرد چین نیز نسبت به دوره پیش از آغاز درگیری‌های منطقه‌ای پایین‌تر آمده است.
بر اساس گزارش رویترز، بارگیری نفت خام ایران که در ماه مارس ۲۰۲۶ حدود ۲ میلیون بشکه در روز برآورد شده بود، در ماه اوت به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز رسید.
با این حال، بررسی دقیق‌تر آمار واردات چین نشان می‌دهد افت چند میلیون بشکه‌ای خرید نفت این کشور، حاصل کاهش عرضه ایران به‌تنهایی نیست.
واردات نفت چین چقدر کاهش یافته است؟
چین به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان، در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط روزانه ۸.۱ میلیون بشکه نفت خام وارد کرد. این رقم نسبت به سه‌ماهه نخست سال ۳۲ درصد کاهش داشت.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) اعلام کرده است که افت واردات چین عمدتاً در بخش محموله‌های دریابرد رخ داده و واردات خط لوله‌ای تغییر بسیار کمتری داشته است. همچنین میزان کاهش واردات از برخی تأمین‌کنندگان اصلی قابل توجه بوده است.
در ادامه سال نیز جریان نفت دریابرد به چین همچنان پایین مانده است. داده‌های بازار نشان می‌دهد واردات دریابرد چین در ماه اوت حدود ۷.۱۴ میلیون بشکه در روز بوده، در حالی که این رقم پیش از آغاز درگیری‌ها به شکل محسوسی بالاتر بود.
افت واردات چین فقط به نفت ایران مربوط نیست
یکی از مهم‌ترین نکات در تحلیل بازار نفت چین، تفکیک کاهش صادرات ایران از کاهش کل واردات این کشور است.
داده‌های Vortexa که EIA به آن استناد کرده، نشان می‌دهد بین سه‌ماهه اول و دوم ۲۰۲۶، واردات دریابرد چین از چند تأمین‌کننده بزرگ نیز کاهش پیدا کرده است:
| کشور تأمین‌کننده | کاهش تقریبی واردات چین |
|---|---|
| عراق | ۹۱۰ هزار بشکه در روز |
| روسیه | ۶۴۰ هزار بشکه در روز |
| امارات متحده عربی | ۶۰۰ هزار بشکه در روز |
| مجموع سه کشور | ۲.۱۵ میلیون بشکه در روز |
این ارقام نشان می‌دهد افت واردات نفت چین یک پدیده چندمنبعی بوده و تنها به کاهش عرضه نفت ایران محدود نمی‌شود.
تنگه هرمز چه اثری بر تجارت نفت چین گذاشت؟
اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، هزینه و ریسک انتقال نفت خاورمیانه به آسیا را افزایش داده است. در چنین شرایطی، برخی شرکت‌های نفتی و کشتیرانی به روش‌هایی مانند انتقال کشتی به کشتی (STS) روی آورده‌اند تا جریان محموله‌ها را تا حد امکان حفظ کنند.
رویترز گزارش داده است که انتقال کشتی‌به‌کشتی در منطقه در ماه سپتامبر افزایش قابل توجهی داشته و این روش به یکی از راهکارهای حفظ جریان صادرات نفت خاورمیانه تبدیل شده است؛ هرچند هزینه حمل‌ونقل نیز به‌شدت افزایش یافته است.
همچنین داده‌های جدید نشان می‌دهد بخشی از نفت خاورمیانه همچنان از مسیرهای جایگزین به بازار آسیا منتقل می‌شود و جریان صادرات منطقه به‌طور کامل متوقف نشده است.
چرا کاهش صادرات نفت ایران با افت ۴ میلیون بشکه‌ای چین یکی نیست؟
مقایسه مستقیم کاهش صادرات نفت ایران با افت کل واردات نفت چین می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
بارگیری نفت ایران از حدود ۲ میلیون بشکه در روز در مارس به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز در اوت رسید؛ یعنی کاهش بسیار شدیدی در جریان صادرات ایران اتفاق افتاده است.
اما همزمان، چین خرید نفت از کشورهای دیگری مانند عراق، روسیه و امارات را نیز کاهش داده است. علاوه بر این، اختلال در حمل‌ونقل دریایی، افزایش هزینه بیمه و کرایه نفتکش‌ها و تغییر الگوی خرید پالایشگران چینی، بر حجم واردات این کشور تأثیر گذاشته‌اند.
از سوی دیگر، EIA اعلام کرده است که کاهش واردات چین در سه‌ماهه دوم سال از کاهش خوراک پالایشگاه‌ها بیشتر بوده است؛ به این معنا که بخشی از اختلاف می‌تواند ناشی از کاهش موجودی نفت در چین نیز باشد.
تغییر مسیر تجارت نفت در آسیا
داده‌های بازار نشان می‌دهد بحران ایجادشده در مسیرهای نفتی خاورمیانه، ساختار سنتی تجارت نفت آسیا را تحت تأثیر قرار داده است.
چین همچنان یکی از اصلی‌ترین مراکز تقاضای نفت جهان است، اما میزان و ترکیب خریدهای این کشور تغییر کرده است. گزارش‌های اخیر نیز نشان می‌دهد واردات دریابرد چین در سپتامبر همچنان کمتر از سطوح پیش از آغاز درگیری‌ها بوده و این کشور بخشی از نیاز خود را از مسیرهای متفاوت و بازارهای دیگر تأمین می‌کند.
در نتیجه، کاهش صادرات نفت ایران به چین را باید بخشی از یک تغییر بزرگ‌تر در جریان تجارت نفت آسیا دانست؛ تغییری که علاوه بر عرضه ایران، به وضعیت تنگه هرمز، رفتار سایر تولیدکنندگان، هزینه حمل‌ونقل و تصمیم پالایشگران چینی وابسته است.
جمع‌بندی
کاهش صادرات نفت ایران به چین واقعیتی قابل توجه در بازار نفت ۲۰۲۶ است، اما تمام افت واردات نفت چین را نمی‌توان به این عامل نسبت داد. آمار رسمی و داده‌های ردیابی نفتکش‌ها نشان می‌دهد کاهش عرضه از سوی عراق، روسیه و امارات، اختلال در مسیرهای دریایی و تغییر رفتار خرید چین نیز سهم مهمی در این افت داشته‌اند.
به همین دلیل، افت حدود ۴ میلیون بشکه‌ای جریان دریابرد نفت به چین را باید در چارچوب مجموعه‌ای از عوامل بازار بررسی کرد، نه صرفاً کاهش صادرات نفت ایران.
ارسال دیدگاه