رصد ۲۴ ساعته بازار پتروشیمی جهان؛ از حادثه MRPL تا جهش PVC چین

به گزارش پتروقلم، در بخش انرژی نیز کاهش قیمت نفت برنت به محدوده کمتر از ۹۷ دلار، افزایش ذخایر نفت خام آمریکا و بهبود جریان صادرات نفت از منطقه خلیج فارس مورد توجه قرار گرفته است. هم‌زمان، محدودیت صادرات برخی فرآورده‌های پالایشی در چین و روسیه، چشم‌انداز تجارت محصولات انرژی و هزینه‌های زنجیره پتروشیمی را تحت تأثیر قرار داده است.

حادثه در واحد Coker Hydrotreater شرکت MRPL هند

مهم‌ترین رویداد عملیاتی این دوره به شرکت MRPL هند مربوط می‌شود. بر اساس اطلاعیه‌های این شرکت، حادثه حدود ساعت ۱۲:۲۰ به وقت محلی و پس از پارگی یک Cold Separator تحت فشار بالا در واحد Coker Hydrotreater رخ داده است.

خبر مرتبط

مدیریت راهبردی انرژی در صباانرژی؛ پیگیری چالش‌های شرکت‌های تابعه با اولویت صیانت از منافع بازنشستگان

در راستای بهبود بهره‌وری و کاهش موانع تولید در شرکت‌های زیرمجموعه گروه سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کشوری، نشست تخصصی بررسی وضعیت تأمین و...

پس از وقوع حادثه، محدوده عملیاتی واحد ایزوله شد و عملیات اطفای حریق در ساعت ۱۴:۴۷ به پایان رسید. در بازرسی‌های انجام‌شده پس از مهار آتش، پیکر یک نفر پیدا شد و یک نفر دیگر نیز به دلیل سوختگی به بیمارستان انتقال یافت.

در همین حال، برخی گزارش‌های پلیس و رسانه‌های محلی شمار مجروحان را تا ۹ نفر اعلام کرده‌اند. از آنجا که این آمار با آخرین افشای رسمی شرکت تفاوت دارد، باید میان آمار اعلام‌شده از سوی شرکت و گزارش رسانه‌های محلی تفکیک قائل شد.

علت اصلی پارگی تجهیز همچنان در دست بررسی است.

نکته مهم برای تحلیل بازار این است که MRPL اعلام کرده سایر بخش‌های پالایشگاه به فعالیت خود ادامه داده‌اند. بنابراین نمی‌توان این حادثه را به معنای توقف کامل پالایشگاه ۳۰۰ هزار بشکه‌ای این شرکت تلقی کرد.

لغو سه مناقصه صادراتی MRPL پس از حادثه

حادثه واحد Coker Hydrotreater پیامد مستقیمی در بخش صادرات فرآورده‌های MRPL نیز داشته است.

این شرکت پس از حادثه، سه مناقصه Spot صادراتی مربوط به دیزل، سوخت جت و Reformate را لغو کرده است. گزارش‌های منتشرشده بر اساس اطلاعیه‌های شرکت به خریداران، این موضوع را تأیید می‌کنند.

از میان این سه محصول، Reformate برای زنجیره پتروشیمی اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه یکی از خوراک‌های مورد استفاده در زنجیره تولید محصولات آروماتیکی محسوب می‌شود.

با این حال، هنوز حجم محموله‌های لغوشده و مدت زمان خارج بودن واحد Coker Hydrotreater از مدار مشخص نشده است. به همین دلیل، در شرایط فعلی نمی‌توان درباره کاهش معنادار عرضه آروماتیک‌ها در بازار آسیا نتیجه‌گیری قطعی کرد.

قیمت نفت برنت به زیر ۹۷ دلار رسید

بازار نفت نیز در این بازه شاهد کاهش قیمت بود. بهای نفت برنت در معاملات صبح پنجشنبه با حدود یک درصد افت به ۹۶.۹۲ دلار در هر بشکه رسید و نفت WTI نیز در محدوده ۸۹.۱۸ دلار معامله شد.

دو عامل اصلی در افت قیمت نفت مورد توجه بازار قرار گرفته‌اند؛ نخست، تداوم روند بازگشت صادرات نفت از منطقه خلیج فارس و دوم، افزایش غیرمنتظره ذخایر نفت خام آمریکا.

بر اساس داده‌های مورد استناد Reuters، ذخایر نفت خام آمریکا حدود ۹۲۲ هزار بشکه افزایش یافته است؛ در حالی که انتظار بازار کاهش موجودی‌ها بود.

با وجود افت اخیر، نفت برنت ماه سپتامبر را با رشد حدود ۱۴ درصدی به پایان رسانده است. بنابراین تغییر قیمت از محدوده بالای ۱۰۵ دلار به زیر ۹۷ دلار باید در چارچوب نوسانات شدید بازار انرژی در پی تحولات منطقه‌ای ارزیابی شود.

صادرات نفت خلیج فارس به سطوح سال ۲۰۲۵ نزدیک شد

بر اساس گزارشی که Reuters با استناد به Goldman Sachs منتشر کرده، جریان صادرات نفت از منطقه خلیج فارس به حدود ۲۳.۳ میلیون بشکه در روز رسیده و به سطوح سال ۲۰۲۵ نزدیک شده است.

بازگشت صادرات از ینبع پس از راه‌اندازی مجدد خط لوله East–West نیز در افزایش جریان صادراتی مؤثر بوده است.

با این حال، این آمار را نباید مستقیماً با ارقام گزارش‌های قبلی مقایسه کرد؛ زیرا تعریف داده‌ها در منابع مختلف یکسان نیست. برخی آمارها تنها صادرات نفت خام کشورهای مشخص را محاسبه می‌کنند و برخی دیگر دامنه گسترده‌تری از جریان‌های نفتی منطقه را دربر می‌گیرند.

از سوی دیگر، افزایش صادرات نفت خام به معنای بازگشت کامل عرضه محصولاتی مانند نفتا، LPG، متانول، آروماتیک‌ها، پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن نیست و وضعیت هر یک از این بازارها باید به‌صورت جداگانه بررسی شود.

چین صادرات سوخت در ماه اکتبر را محدود کرد

یکی دیگر از تحولات مهم بازار انرژی به چین مربوط می‌شود. بر اساس گزارش منابع مطلع، پالایشگران چینی صادرات فرآورده‌های سوختی به مقصدهایی خارج از هنگ‌کنگ و ماکائو را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده‌اند.

در این میان، گزارش شده است که PetroChina بخش عمده محموله‌های برنامه‌ریزی‌شده صادرات بنزین و سوخت جت در ماه اکتبر را لغو کرده است.

هدف اعلام‌شده از این اقدام، حفظ عرضه داخلی در دوره تعطیلات Golden Week عنوان شده است.

این تصمیم مستقیماً به صادرات محصولات پتروشیمی مانند PE و PP مربوط نیست؛ اما می‌تواند از مسیر تغییر نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها، توازن محصولات منطقه‌ای و اقتصاد تولید خوراک‌های مشترک پالایشی و پتروشیمی، اثرات غیرمستقیمی بر بازار پتروشیمی داشته باشد.

روسیه محدودیت صادرات دیزل را تمدید کرد

روسیه نیز محدودیت صادرات دیزل را تا پایان ماه اکتبر تمدید کرده است.

برای برخی کشورهایی که دارای توافق‌های بین‌دولتی با روسیه هستند، از جمله تعدادی از جمهوری‌های شوروی سابق و مغولستان، استثناهایی در نظر گرفته شده است.

این تصمیم مستقیماً محدودیت صادرات محصولات پتروشیمی محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند از طریق افزایش هزینه سوخت حمل‌ونقل و تغییر شرایط اقتصادی پالایشگاه‌ها بر بازار صنایع شیمیایی اروپا اثرگذار باشد.

بنابراین این رویداد باید به‌عنوان یک تحول در بازار فرآورده‌های نفتی ثبت شود، نه محدودیت صادرات پلیمرها یا خوراک‌های پتروشیمی.

PVC در بازار آتی چین جهش کرد

بازار پلیمر چین در این بازه عملکرد یکسانی نداشت. در میان محصولات مورد بررسی، PVC Futures بیشترین رشد را تجربه کرد، در حالی که معاملات آتی PP تقریباً بدون تغییر باقی ماند و LLDPE اندکی کاهش داشت.

وضعیت معاملات آتی پلیمرها در چین

بر اساس داده‌های معاملات، قرارداد PVC با سررسید 2701 با افزایش ۲۰۶ یوان در سطح ۴,۹۹۹ یوان به ازای هر تن بسته شده است.

با این حال، این ارقام مربوط به بازار Futures هستند و نباید مستقیماً به‌عنوان افزایش قیمت بازار نقدی یا قیمت فروش تولیدکنندگان چین تفسیر شوند. برای ارزیابی دقیق‌تر بازار PVC باید قیمت Spot، قیمت وارداتی و Import Parity نیز بررسی شود.

PTA و MEG صعودی شدند؛ PX مسیر متفاوتی داشت

در بخش دیگری از زنجیره پتروشیمی، معاملات آتی PTA و MEG روند افزایشی داشتند، در حالی که PX اندکی کاهش یافت.

این واگرایی نشان می‌دهد که حرکت قیمت در بخش‌های مختلف یک زنجیره پتروشیمی لزوماً یکسان نیست.

برای بررسی وضعیت اقتصادی زنجیره PET، توجه هم‌زمان به Spread میان PX و PTA، قیمت MEG و قیمت محصول نهایی اهمیت دارد و نمی‌توان تنها بر اساس جهت حرکت یکی از این مواد اولیه درباره وضعیت کل زنجیره قضاوت کرد.

BASF گریدهای جدید PBT و PET حاوی مواد بازیافتی عرضه کرد

شرکت BASF در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ از توسعه سبد محصولات Ultradur خود با عرضه گریدهای جدید PBT/PET تقویت‌شده با الیاف شیشه خبر داد.

این محصولات می‌توانند حاوی حداکثر ۳۰ درصد PET بازیافتی پسامصرفی باشند. ماده بازیافتی مورد استفاده از ضایعات بسته‌بندی مصرف‌شده تأمین می‌شود.

گریدهای جدید عمدتاً برای کاربردهایی در صنعت خودرو از جمله Housing، Bracket و Connector طراحی شده‌اند.

این اقدام به معنای ایجاد ظرفیت جدید برای تولید PET یا PBT نیست، بلکه نشان‌دهنده حرکت بخشی از بازار پلاستیک‌های مهندسی به سمت استفاده از خوراک بازیافتی و پاسخ به الزامات مربوط به محتوای بازیافتی در زنجیره تأمین خودرو است.

پروژه بزرگ جدید پتروشیمی در این بازه ثبت نشد

بررسی رویدادهای ۲۴ ساعت مورد نظر نشان می‌دهد در این بازه، FID، قرارداد EPC یا آغاز ساخت جدیدی برای پروژه‌های بزرگ PE، PP، PVC، Olefins یا Aromatics که تاریخ وقوع آن دقیقاً در همین بازه قرار داشته باشد، شناسایی نشده است.

از این رو، پروژه‌هایی که خبر آنها مربوط به روزهای گذشته بوده، در گزارش جدید تکرار نشده‌اند.

حادثه MRPL در دسته Shutdown اضطراری قرار می‌گیرد

در بخش تعمیرات و توقف واحدها، مهم‌ترین تغییر وضعیت مربوط به خروج اضطراری واحد Coker Hydrotreater شرکت MRPL پس از حادثه است.

این توقف یک Shutdown برنامه‌ریزی‌شده یا Turnaround محسوب نمی‌شود و زمان راه‌اندازی مجدد واحد نیز هنوز اعلام نشده است.

بنابراین وضعیت MRPL باید به‌عنوان توقف اضطراری ناشی از حادثه در رصد بازار ثبت شود.

تحول جدیدی در M&A بزرگ پتروشیمی ثبت نشد

در ۲۴ ساعت مورد بررسی، تحول رسمی جدیدی در پرونده‌های بزرگ ادغام و تملک صنعت پتروشیمی که به مرحله Signing یا Closing رسیده باشد، شناسایی نشده است.

در نتیجه، خبرهای مربوط به پرونده‌های قبلی که رویداد اصلی آنها در روزهای گذشته اتفاق افتاده، در این گزارش تکرار نشده‌اند.

جمع‌بندی مهم‌ترین تحولات صنعت پتروشیمی جهان

مجموعه رویدادهای این بازه نشان می‌دهد بازار پتروشیمی جهان هم‌زمان تحت تأثیر سه محور اصلی قرار دارد: ریسک عملیاتی، تحولات بازار انرژی و نوسان قیمت محصولات پتروشیمی.

حادثه MRPL مهم‌ترین رویداد عملیاتی گزارش است؛ حادثه‌ای که علاوه بر خروج واحد Coker Hydrotreater، به لغو سه مناقصه صادراتی منجر شده است. در این میان، لغو محموله‌های Reformate از منظر زنجیره آروماتیک اهمیت بیشتری دارد، هرچند برای سنجش اثر واقعی آن بر بازار، اطلاعات بیشتری درباره حجم محموله و مدت توقف واحد مورد نیاز است.

در بازار انرژی نیز افت قیمت برنت و بهبود جریان صادرات نفت خلیج فارس، نشانه‌ای از کاهش بخشی از فشارهای عرضه نفت خام است؛ اما این شرایط را نمی‌توان به‌طور خودکار به بازار محصولات پتروشیمی تعمیم داد.

در بازار چین نیز رشد معاملات آتی PVC در کنار ثبات نسبی PP و افت محدود LLDPE، نشان‌دهنده تفاوت روند قیمت در میان پلیمرهای مختلف است. از سوی دیگر، محدودیت صادرات فرآورده‌های سوختی چین و روسیه می‌تواند از مسیر هزینه‌های پالایش، حمل‌ونقل و لجستیک بر بازارهای شیمیایی اثر غیرمستقیم داشته باشد.

جدول جمع‌بندی رویدادهای مهم

۵ نکته کلیدی برای فعالان صنعت پتروشیمی

۱. حادثه MRPL مهم‌ترین رویداد عملیاتی این بازه است. واحد Coker Hydrotreater پس از پارگی Cold Separator از سرویس خارج شده و یک فوتی در اطلاعیه شرکت تأیید شده است. در عین حال، سایر بخش‌های پالایشگاه فعال باقی مانده‌اند.

۲. Reformate مهم‌ترین حلقه اتصال این حادثه با بازار پتروشیمی است. لغو صادرات این محصول می‌تواند برای بازار آروماتیک منطقه اهمیت داشته باشد، اما هنوز اطلاعات کافی برای برآورد اثر آن بر عرضه Benzene، Toluene و Xylene وجود ندارد.

۳. بازار نفت از اوج‌های اخیر فاصله گرفته است. قیمت Brent به زیر ۹۷ دلار رسیده و جریان صادرات نفت خلیج فارس نیز بهبود یافته است؛ با این حال، وضعیت بازار محصولات پتروشیمی لزوماً با بازار نفت خام یکسان نیست.

۴. PVC قوی‌ترین سیگنال قیمتی را در میان پلیمرهای بررسی‌شده ارائه کرده است. رشد معاملات آتی PVC باید در کنار قیمت‌های Spot و شرایط واردات چین تحلیل شود.

۵. تحولات تجارت فرآورده‌های نفتی را باید از محدودیت صادرات پتروشیمی جدا کرد. تصمیم‌های چین و روسیه مستقیماً ممنوعیت صادرات پلیمرها محسوب نمی‌شوند، اما می‌توانند از مسیر هزینه سوخت، پالایش، حمل‌ونقل و لجستیک بر بازار محصولات شیمیایی تأثیر بگذارند.