به گزارش پتروقلم، گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان نشان می‌دهد که در شرایط کنونی، دسترسی مطمئن به خوراک و هزینه رساندن آن به مقصد، در کنار قیمت‌های جهانی، نقش پررنگی در تصمیم‌های اقتصادی شرکت‌های فعال در زنجیره نفت، گاز و پتروشیمی دارد.
مهم‌ترین تحولات صنعت پتروشیمی جهان در ۲۴ ساعت گذشته
| حوزه | مهم‌ترین تحول | پیامد احتمالی برای صنعت |
|---|---|---|
| پالایش و فرآورش | قرارداد نوسازی پالایشگاه بمبئی | افزایش ارزش افزوده برش‌های سنگین نفتی |
| انتقال نفت | برنامه عربستان برای افزایش ظرفیت خطوط لوله | تقویت انعطاف‌پذیری در انتقال نفت خام |
| بازار خوراک | خرید دست‌کم ۱۲ میلیون بشکه نفت عربستان برای بارگیری نوامبر | رقابت برای تأمین مطمئن خوراک پالایشگاهی |
| بازار گاز | نگرانی اروپا از سطح پایین ذخایر گاز | افزایش فشار هزینه‌ای بر صنایع انرژی‌بر |
| حمل‌ونقل | افزایش هزینه حمل نفت خام از آمریکا به آسیا | کاهش جذابیت برخی مسیرهای تجاری |
| فناوری | توسعه گرافیت مصنوعی زیست‌پایه و هیدروژن از بیومتان | حرکت به سمت فناوری‌های کم‌کربن |
| مقررات | تصویب لوایح پیشنهادی امنیت انرژی در ژاپن | تلاش برای کاهش ریسک واردات انرژی |
| تقاضای نفت | کاهش برآورد رشد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ | ضرورت بازنگری در ارزیابی بازار انرژی |
قرارداد چندصد میلیون یورویی برای نوسازی پالایشگاه بمبئی
شرکت تکنپ انرژی قرارداد اجرای پروژه نوسازی و ارتقای فرآیندهای پالایشگاه بمبئی را از شرکت نفت هندوستان دریافت کرده است. این طرح با هدف بهبود تولید روغن پایه و افزایش ارزش افزوده محصولات حاصل از فرآورش نفت خام اجرا می‌شود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، پروژه شامل دو واحد فرآیندی با ظرفیت اسمی مجموع ۱.۴ میلیون تن در سال است. واحد نخست با ظرفیت ۵۵۰ هزار تن در سال به هیدروکراکینگ و موم‌زدایی کاتالیستی اختصاص دارد و واحد دوم با ظرفیت ۸۵۰ هزار تن در سال، فرآیند آسفالت‌زدایی با حلال را انجام می‌دهد.
ارزش قرارداد بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیون یورو اعلام شده است؛ بااین‌حال، مبلغ دقیق قرارداد در اطلاعات موجود مشخص نیست.
اهمیت این پروژه به افزایش ظرفیت اسمی به‌تنهایی محدود نمی‌شود. ارتقای فرآیندهای پالایشگاهی می‌تواند امکان تولید محصولات با کیفیت بالاتر و ارزش اقتصادی بیشتر را فراهم کند. البته ظرفیت خوراک واحدهای فرآیندی را نباید معادل حجم تولید نهایی روغن پایه در نظر گرفت.
برنامه عربستان برای افزایش ظرفیت انتقال نفت به ۱۰ میلیون بشکه در روز
عربستان سعودی در حال بررسی و اجرای برنامه‌هایی برای افزایش ظرفیت انتقال نفت خام از طریق خطوط لوله به حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز است. این برنامه در شرایط افزایش ریسک مسیرهای دریایی و اهمیت دسترسی پایدار به بازارهای صادراتی دنبال می‌شود.
در مرحله نخست، استفاده موقت از یکی از خطوط لوله گاز برای انتقال نفت خام می‌تواند طی هفت تا هشت هفته حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز به ظرفیت انتقال اضافه کند. در مرحله بعد، توسعه ایستگاه‌های پمپاژ و زیرساخت‌های خط لوله شرق به غرب برای افزایش ظرفیت طی دو تا سه سال در دستور کار قرار دارد.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، خط لوله مورد استفاده موقت باید پیش از تابستان آینده به کاربری گاز بازگردد.
برای صنعت پتروشیمی، این تحول از منظر امنیت انرژی و انعطاف‌پذیری شبکه انتقال اهمیت دارد. بااین‌حال، افزایش ظرفیت انتقال نفت به‌معنای افزایش تولید نفت خام نیست و تاکنون اثر مشخصی بر تخصیص گاز خوراک مجتمع‌های پتروشیمی اعلام نشده است.
رقابت پالایشگران آسیایی برای خرید نفت خام عربستان
پالایشگران دولتی و خصوصی چین دست‌کم ۱۲ میلیون بشکه نفت خام عربستان را برای بارگیری در نوامبر خریداری کرده‌اند. همچنین گزارش‌هایی از فروش محموله‌های نفتی به پالایشگران هند و تایوان منتشر شده است.
برخی محموله‌ها با اضافه‌بهایی در حدود ۲۰ دلار به ازای هر بشکه نسبت به قیمت رسمی فروش عرضه شده‌اند. این رقم به اضافه‌بهای خرید مربوط است و نباید با هزینه حمل‌ونقل یا بیمه یکسان تلقی شود.
تغییر شیوه فروش و استفاده بیشتر از معاملات نقدی و محموله‌های موردی، در شرایط افزایش ریسک مسیرهای تأمین، می‌تواند به فروشندگان و خریداران انعطاف بیشتری بدهد.
از منظر پتروشیمی، این روند نشان‌دهنده اهمیت تأمین مطمئن خوراک برای زنجیره پالایش و تولید محصولات شیمیایی است. البته خرید اعلام‌شده تا زمان بارگیری و تحویل واقعی، لزوماً به معنای عرضه قطعی و در دسترس نیست.
بازار گاز اروپا زیر فشار ذخایر پایین و رقابت آسیایی
بازار انرژی اروپا با نگرانی‌هایی درباره سطح ذخایر گاز پیش از زمستان مواجه است. برآوردهای نقل‌شده در گزارش این دوره نشان می‌دهد ذخایر گاز ممکن است تا اول نوامبر به حدود ۷۵ تا ۷۸ درصد ظرفیت برسد؛ سطحی پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله.
اختلال در عرضه گاز طبیعی مایع و رقابت خریداران آسیایی برای تأمین محموله‌های جایگزین، از عوامل فشار بر بازار معرفی شده‌اند. همچنین، در اطلاعات منتشرشده از افزایش بیش از ۱۵۰ درصدی قیمت عمده‌فروشی گاز اروپا از ابتدای سال سخن گفته شده است.
تداوم هزینه بالای انرژی می‌تواند تولیدکنندگان آمونیاک، متانول، هیدروژن و سایر محصولات انرژی‌بر را با فشار بیشتری مواجه کند. افزایش هزینه خوراک و برق ممکن است بر حاشیه سود، نرخ بهره‌برداری واحدها و تصمیم‌گیری درباره تعمیرات و سرمایه‌گذاری اثر بگذارد.
در همین حال، شرکت نروژی اکوینور و شرکت هلندی انکو قراردادی پنج‌ساله برای تأمین گاز طبیعی امضا کرده‌اند. با توجه به منتشرنشدن حجم سالانه، فرمول قیمت‌گذاری و نقطه تحویل، ارزیابی اثر این توافق بر توازن عرضه و تقاضای اروپا امکان‌پذیر نیست.
کاهش قیمت نفت در معاملات صبح سه‌شنبه
قیمت نفت در معاملات صبح سه‌شنبه، پس از رشد روز قبل، کاهش یافت. طبق ارقام ارائه‌شده در گزارش، نفت برنت از ۱۰۶.۶۵ دلار به ۱۰۵.۳۵ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا نیز از ۹۳.۷۴ دلار به ۹۲.۴۹ دلار کاهش پیدا کرد.
احتمال افزایش عرضه گازوئیل روسیه و تلاش برای کاهش اختلالات بازار انرژی از عوامل فشار کاهشی عنوان شده‌اند. در مقابل، نگرانی از حملات به زیرساخت‌های انرژی عربستان و مخاطرات کشتیرانی در خلیج فارس همچنان از عوامل حمایت‌کننده قیمت‌ها هستند.
با وجود کاهش قیمت نفت، نمی‌توان نتیجه گرفت که قیمت محصولات پتروشیمی نیز الزاماً روند نزولی خواهد داشت. قیمت نفتا، گاز مایع و محصولات پایه علاوه بر قیمت نفت، از هزینه حمل، شرایط عرضه منطقه‌ای، سطح تقاضا و محدودیت‌های لجستیکی تأثیر می‌پذیرد.
توسعه فناوری‌های کم‌کربن؛ از گرافیت مصنوعی تا هیدروژن زیستی
در بخش فناوری، دو تحول در حوزه مواد پیشرفته و تولید هیدروژن مورد توجه قرار گرفت.
شرکت ایمریس از آغاز تولید صنعتی گرافیت مصنوعی جدید با استفاده از مواد اولیه زیست‌پایه در تأسیسات خود در سوئیس خبر داده است. این محصول با استفاده از ترکیبی از پسماندهای زیستی و برق کم‌کربن تولید می‌شود و شرکت هدف کاهش ردپای کربن به کمتر از ۰.۱ کیلوگرم معادل دی‌اکسیدکربن به ازای هر کیلوگرم محصول را اعلام کرده است.
بااین‌حال، ظرفیت سالانه تولید مشخص نشده و عدد مربوط به ردپای کربن باید به‌عنوان هدف اعلامی شرکت در نظر گرفته شود، نه نتیجه‌ای که مستقلاً تأیید شده است.
در تحول دیگری، شرکت متاکون برای اجرای طرح آزمایشی تولید هیدروژن از بیومتان در یونان حمایت مالی دریافت کرده است. سهم مالی شرکت در این پروژه ۳۰۲ هزار و ۴۰۰ یورو اعلام شده که ۲۴۱ هزار و ۹۲۰ یورو آن از منابع عمومی تأمین می‌شود. قرار است تأسیسات آزمایشی در یک واحد تولید بیوگاز در جزیره کرت احداث شود.
این پروژه با هدف ارزیابی عملکرد فناوری و امکان تجاری‌سازی آن اجرا می‌شود. در صورت دستیابی به نتایج فنی و اقتصادی مناسب، چنین فناوری‌هایی می‌توانند در آینده به تنوع‌بخشی منابع هیدروژن مورد نیاز صنایع شیمیایی کمک کنند؛ اما طرح فعلی هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارد.
توقف تولید روانکار در اوکراین پس از حملات پهپادی
شرکت کی‌اس‌ام پروتک اعلام کرده است که تأسیسات تولید روانکارهای صنعتی این شرکت در منطقه کی‌یف، در پی حملات پهپادی روزهای ۱۹ و ۲۰ مهر، تخریب شده و تولید در این مجموعه متوقف شده است.
اطلاعات دقیقی درباره ظرفیت سالانه، میزان خسارت مالی، موجودی محصولات و زمان احتمالی بازسازی تأسیسات منتشر نشده است. ازاین‌رو، تعیین میزان اثر این توقف بر بازار روانکارهای منطقه‌ای در شرایط فعلی امکان‌پذیر نیست.
در منابع بررسی‌شده همچنین اطلاعات تازه و قابل تأییدی درباره توقف یا راه‌اندازی عمده واحدهای کراکر بخار، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، پی‌وی‌سی، متانول و سایر محصولات پایه پتروشیمی به دست نیامده است.
ژاپن به دنبال تقویت امنیت واردات انرژی
دولت ژاپن سه لایحه پیشنهادی را برای حمایت از واردات انرژی از مسیرهای جایگزین تنگه هرمز تصویب کرده است. هدف این اقدامات، تقویت امنیت تأمین انرژی، بررسی سازوکارهای پوشش بیمه‌ای در شرایط افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی و توسعه زیرساخت‌های مرتبط با واردات نفت، فرآورده‌های نفتی و گاز طبیعی مایع عنوان شده است.
بر اساس گزارش منتشرشده، بخشی از هزینه‌های اضافی حمل‌ونقل ممکن است با مشارکت واردکنندگان، از جمله پالایشگاه‌ها، شرکت‌های بازرگانی و تولیدکنندگان پتروشیمی، تأمین شود. همچنین امکان حمایت دولت از پوشش بیمه‌ای در شرایطی که بیمه‌گران اتکایی خارجی قادر به پوشش خسارت نباشند، مورد بررسی قرار گرفته است.
با توجه به وابستگی بالای ژاپن به نفت وارداتی از خاورمیانه، این برنامه‌ها از منظر استمرار تأمین خوراک اهمیت دارند. بااین‌حال، تصویب لوایح پیشنهادی را نباید معادل لازم‌الاجرا شدن قوانین یا آغاز قطعی پرداخت حمایت‌های مالی دانست.
هزینه حمل و بیمه به عامل تعیین‌کننده تجارت انرژی تبدیل شد
بر اساس بیانیه رسمی نقل‌شده از اوپک، هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه در شرایط فعلی از یک‌سوم ارزش کالا فراتر رفته‌اند. این وضعیت می‌تواند انتقال به‌موقع نفت خام و فرآورده‌های نفتی را دشوارتر کند و هزینه نهایی تأمین انرژی را افزایش دهد.
در نمونه دیگری از فشار لجستیکی، هزینه انتقال نفت خام از خلیج آمریکا به آسیا برای یک نفتکش بزرگ بیش از ۸۰ میلیون دلار، معادل حدود ۴۰ دلار به ازای هر بشکه، گزارش شده است. هزینه حمل در مسیر خلیج آمریکا به اروپا نیز حدود ۴۶ میلیون دلار، معادل تقریباً ۲۴.۵ دلار برای هر بشکه، اعلام شده است.
در چنین شرایطی، نفت خام موجود در یک منطقه ممکن است به دلیل هزینه بالای انتقال، برای خریداران منطقه‌ای دیگر جذابیت اقتصادی نداشته باشد. این مسئله می‌تواند هم‌زمان موجب انباشت نفت در مبدأ و افزایش فشار بر تأمین خوراک در مقصد شود.
برای شرکت‌های پتروشیمی، ارزیابی هزینه واقعی معاملات باید علاوه بر قیمت خرید، هزینه حمل، بیمه، شرایط تحویل و امکان دسترسی به خوراک را نیز در بر بگیرد.
کاهش برآورد رشد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶
طبق اظهارات نقل‌شده از دبیرکل اوپک، برآورد رشد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به ۴۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است؛ درحالی‌که پیش‌بینی ابتدای سال حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود.
اوپک انتظار دارد بخشی از تقاضایی که به تعویق افتاده است، در سال ۲۰۲۷ تحقق یابد.
کاهش پیش‌بینی رشد تقاضای نفت می‌تواند بر برنامه‌ریزی پالایشگاه‌ها، ارزیابی بازار انرژی و تصمیم‌های سرمایه‌گذاری اثر بگذارد. بااین‌حال، تغییر تقاضای نفت را نمی‌توان مستقیماً معادل تغییر تقاضای اتیلن، پروپیلن یا پلیمرها دانست؛ زیرا بازار محصولات پتروشیمی به وضعیت صنایع پایین‌دستی، قیمت خوراک، ظرفیت تولید و شرایط تجاری هر منطقه وابسته است.
جمع‌بندی؛ لجستیک و امنیت خوراک در کانون تصمیم‌های پتروشیمی
مجموع تحولات ۲۴ ساعت منتهی به ۲۱ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که هزینه حمل‌ونقل، بیمه و امنیت مسیرهای تأمین، در کنار قیمت نفت و گاز، به عوامل مهم تصمیم‌گیری در بازار جهانی پتروشیمی تبدیل شده‌اند.
قرارداد نوسازی پالایشگاه بمبئی بیانگر تداوم سرمایه‌گذاری برای افزایش ارزش افزوده محصولات نفتی است. در مقابل، فشار بر بازار گاز اروپا و رشد هزینه انتقال نفت به آسیا نشان می‌دهد که دسترسی به خوراک با قیمت رقابتی همچنان یکی از چالش‌های اصلی تولیدکنندگان انرژی‌بر خواهد بود.
از سوی دیگر، توسعه فناوری‌های کم‌کربن و تلاش کشورها برای تنوع‌بخشی به مسیرهای تأمین انرژی، می‌تواند در میان‌مدت بر الگوی سرمایه‌گذاری صنایع شیمیایی اثر بگذارد.
برای فعالان صنعت پتروشیمی، پایش هم‌زمان قیمت خوراک، هزینه لجستیک، شرایط تحویل، حاشیه سود محصولات و تحولات مقرراتی، تصویر دقیق‌تری از فرصت‌ها و ریسک‌های بازار جهانی ارائه می‌دهد.
ارسال دیدگاه