به گزارش پتروقلم، بررسی سوابق تاریخی بازار نفت نشان می‌دهد جنگ‌ها، تحریم‌ها، انقلاب‌ها و بحران‌های ژئوپلیتیکی در چند دهه گذشته بارها جریان عرضه نفت را مختل کرده‌اند، اما شدت اختلال ایجادشده در تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ از تمامی موارد پیشین بیشتر بوده است.
تنگه هرمز در صدر بزرگ‌ترین اختلالات نفتی
تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود و هرگونه اختلال در تردد نفتکش‌ها از این مسیر می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازار جهانی نفت داشته باشد.
بر اساس داده‌های مورد استناد، بسته‌شدن این مسیر در مارس ۲۰۲۶ موجب کاهش روزانه ۱۰.۱ میلیون بشکه‌ای عرضه نفت شد؛ رقمی که حدود ۴.۵ میلیون بشکه در روز بیشتر از رکورد ثبت‌شده در جریان انقلاب ایران است.
پیش از این، انقلاب ایران در فاصله نوامبر ۱۹۷۸ تا آوریل ۱۹۷۹ با کاهش روزانه ۵.۶ میلیون بشکه‌ای تولید و عرضه نفت، بزرگ‌ترین اختلال ثبت‌شده در این فهرست بود.
بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه نفت جهان
بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی و گزارش‌های مرتبط با بازار کالا، مهم‌ترین اختلالات تاریخی عرضه نفت شامل موارد زیر است:
- بسته‌شدن تنگه هرمز در مارس ۲۰۲۶: کاهش روزانه ۱۰.۱ میلیون بشکه
- انقلاب ایران از نوامبر ۱۹۷۸ تا آوریل ۱۹۷۹: کاهش روزانه ۵.۶ میلیون بشکه
- تحریم نفتی اعراب از اکتبر ۱۹۷۳ تا مارس ۱۹۷۴: کاهش روزانه ۴.۳ میلیون بشکه
- حمله عراق به کویت از اوت ۱۹۹۰ تا ژانویه ۱۹۹۱: کاهش روزانه ۴.۳ میلیون بشکه
- جنگ ایران و عراق از اکتبر ۱۹۸۰ تا ژانویه ۱۹۸۱: کاهش روزانه ۴.۱ میلیون بشکه
- جنگ عراق در سال ۲۰۰۳: کاهش روزانه ۲.۳ میلیون بشکه
- جنگ داخلی لیبی در سال ۲۰۱۱: کاهش روزانه ۱.۵ میلیون بشکه
بحران‌های دهه ۱۹۷۰؛ آغاز شوک‌های بزرگ نفتی
تحریم نفتی اعراب در سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴ یکی از مهم‌ترین بحران‌های تاریخ بازار انرژی بود. این تحریم موجب کاهش قابل توجه عرضه نفت و جهش شدید قیمت‌ها شد و برخی کشورها را با کمبود سوخت و اجرای سیاست‌های سهمیه‌بندی مواجه کرد.
این بحران همچنین نقش مهمی در شکل‌گیری سازوکارهای جدید همکاری میان مصرف‌کنندگان نفت داشت و در نهایت به تأسیس آژانس بین‌المللی انرژی منجر شد.
چند سال بعد، انقلاب ایران نیز بازار جهانی نفت را با یکی از شدیدترین کاهش‌های عرضه مواجه کرد. افت تولید نفت ایران در آن دوره، روزانه ۵.۶ میلیون بشکه از عرضه جهانی را کاهش داد.
جنگ ایران و عراق و حمله عراق به کویت
جنگ ایران و عراق یکی دیگر از رویدادهای مهم اثرگذار بر عرضه نفت بود. در فاصله اکتبر ۱۹۸۰ تا ژانویه ۱۹۸۱، عرضه جهانی نفت روزانه حدود ۴.۱ میلیون بشکه کاهش یافت.
در سال ۱۹۹۰ نیز حمله عراق به کویت بحران تازه‌ای را در بازار نفت رقم زد. این رویداد که از اوت ۱۹۹۰ تا ژانویه ۱۹۹۱ ادامه داشت، موجب خروج روزانه حدود ۴.۳ میلیون بشکه نفت از بازار شد و قیمت جهانی نفت در مدت کوتاهی جهش قابل توجهی پیدا کرد.
اختلالات نفتی در قرن بیست‌ویکم
در سال ۲۰۰۳، جنگ عراق موجب کاهش روزانه حدود ۲.۳ میلیون بشکه‌ای عرضه نفت شد. چند سال بعد نیز جنگ داخلی لیبی در سال ۲۰۱۱، تولید و صادرات نفت این کشور را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد و حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز از عرضه بازار کاست.
اگرچه شدت این دو بحران در مقایسه با اختلالات بزرگ دهه‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰ کمتر بود، اما هر دو نشان دادند که تحولات سیاسی و نظامی در کشورهای تولیدکننده نفت همچنان می‌تواند بازار جهانی انرژی را با شوک مواجه کند.
چرا تنگه هرمز اهمیت دارد؟
اهمیت رکورد جدید بیش از هر چیز به جایگاه تنگه هرمز در تجارت جهانی انرژی مربوط می‌شود. این آبراه در خلیج فارس یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال نفت و فرآورده‌های انرژی است و بخش قابل توجهی از تجارت جهانی نفت از آن عبور می‌کند.
اختلال در این مسیر تنها بر صادرات یک کشور یا منطقه اثر نمی‌گذارد؛ بلکه می‌تواند تولیدکنندگان، شرکت‌های کشتیرانی، پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان بزرگ انرژی در نقاط مختلف جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
بررسی هفت بحران بزرگ عرضه نفت نشان می‌دهد پنج مورد از این رویدادها به خاورمیانه ارتباط داشته‌اند. این موضوع وابستگی بازار جهانی نفت به ثبات سیاسی و امنیت مسیرهای انتقال انرژی در این منطقه را برجسته می‌کند.
در مجموع، کاهش روزانه ۱۰.۱ میلیون بشکه‌ای عرضه در مارس ۲۰۲۶، فاصله قابل توجهی با رکوردهای قبلی ایجاد کرده و تنگه هرمز را در صدر فهرست بزرگ‌ترین اختلالات عرضه نفت در تاریخ قرار داده است.
ارسال دیدگاه