به گزارش پترو قلم، در شرایطی که تأمین پایدار بنزین و کاهش فشار ناشی از ناترازی سوخت به یکی از مسائل مهم صنعت انرژی کشور تبدیل شده است، استفاده از ظرفیت مجتمع‌های پتروشیمی برای تولید محصولات هیدروکربوری با ارزش افزوده بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. پتروشیمی جم نیز با تعریف پروژه‌ای در این حوزه، به‌دنبال بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود و توسعه فعالیت خود در زنجیره فرآورده‌های سوختی است.
بر اساس اظهارات امیر اکبری، مدیرعامل پتروشیمی جم، اجرای پروژه تفکیک پیرولیز و استحصال بنزین پایه با سرمایه‌گذاری حدود ۲۰ میلیون دلار برنامه‌ریزی شده است. طبق برآوردهای اعلام‌شده، این طرح برای تکمیل و راه‌اندازی به حدود یک سال زمان نیاز دارد و در صورت تحقق اهداف عملیاتی، می‌تواند ظرفیت جدیدی در زمینه تولید بنزین پایه ایجاد کند.
ظرفیت تولید بنزین در پتروشیمی جم چقدر است؟
برنامه اعلام‌شده برای پروژه پتروشیمی جم، تولید روزانه حدود ۵۵۶ هزار لیتر بنزین پایه است. این محصول پس از طی مراحل فنی مورد نیاز و اختلاط با جریان نفتا، می‌تواند زمینه تولید محصول نهایی با ظرفیت روزانه حدود یک میلیون لیتر را فراهم کند.
البته دستیابی به این میزان تولید به تکمیل تأسیسات، کیفیت خوراک، مشخصات فنی محصول و شرایط بهره‌برداری وابسته است. همچنین بنزین پایه تولیدشده باید الزامات کیفی و استانداردهای مربوط به سوخت نهایی را برآورده کند.
| شاخص پروژه | اطلاعات اعلام‌شده |
|---|---|
| شرکت مجری | پتروشیمی جم |
| نوع پروژه | تفکیک پیرولیز و استحصال بنزین پایه |
| سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده | حدود ۲۰ میلیون دلار |
| مدت اجرای برنامه‌ریزی‌شده | ۱۲ ماه |
| ظرفیت تولید بنزین پایه | روزانه حدود ۵۵۶ هزار لیتر |
| ظرفیت هدف محصول نهایی | روزانه حدود یک میلیون لیتر |
| دوره بازگشت سرمایه اعلام‌شده | حدود ۶ ماه پس از بهره‌برداری تجاری |
| صرفه‌جویی ارزی برآوردی | بیش از ۲۵۵ میلیون دلار در سال |
ارقام جدول بر اساس اطلاعات اعلام‌شده درباره پروژه تنظیم شده‌اند و باید میان ظرفیت هدف‌گذاری‌شده، برآوردهای اقتصادی و عملکرد واقعی پس از راه‌اندازی تفاوت قائل شد.
سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیون دلاری؛ بازگشت سرمایه در شش ماه؟
یکی از نکات قابل توجه در طرح جدید پتروشیمی جم، برآورد اقتصادی اعلام‌شده برای اجرای آن است. بر اساس توضیحات منتشرشده، برای تکمیل تجهیزات و تأسیسات مورد نیاز پروژه حدود ۲۰ میلیون دلار سرمایه در نظر گرفته شده و دوره اجرای آن نیز ۱۲ ماه برآورد شده است.
مدیرعامل پتروشیمی جم همچنین دوره بازگشت اصل سرمایه را حدود شش ماه پس از آغاز بهره‌برداری تجاری اعلام کرده است. افزون بر این، برآوردهای ارائه‌شده از سوی شرکت حاکی از آن است که اجرای طرح می‌تواند سالانه بیش از ۲۵۵ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی به همراه داشته باشد.
با وجود اهمیت این ارقام، ارزیابی دقیق توجیه اقتصادی پروژه به اطلاعاتی مانند هزینه‌های عملیاتی، قیمت خوراک، ارزش فروش محصولات، هزینه‌های تکمیلی و میزان تولید واقعی نیاز دارد. ازاین‌رو، صرفه‌جویی ارزی و دوره بازگشت سرمایه اعلام‌شده را باید برآوردهای اولیه دانست که تحقق آن‌ها به عملکرد نهایی طرح وابسته است.
فرآیند پیرولیز چه نقشی در تولید محصولات سوختی دارد؟
پیرولیز یکی از روش‌های تبدیل مواد هیدروکربوری به ترکیبات جدید از طریق تجزیه حرارتی در شرایط کنترل‌شده و معمولاً در نبود اکسیژن است. ترکیب محصولات حاصل از این فرآیند به نوع خوراک، دما، زمان ماند و فناوری مورد استفاده بستگی دارد.
در برخی کاربردها، پیرولیز برای تبدیل مواد پلیمری و پلاستیک‌های ضایعاتی به مخلوطی از ترکیبات هیدروکربوری به کار می‌رود. محصولات حاصل می‌توانند پس از جداسازی، تصفیه و انجام فرآیندهای تکمیلی، در مسیر تولید مواد اولیه یا فرآورده‌های با ارزش مورد استفاده قرار گیرند.
در ایران نیز پیش‌تر مطالعاتی درباره امکان تبدیل ضایعات پلیمری به محصولات هیدروکربوری انجام شده است. از جمله، در پژوهش‌های مرتبط با صنعت پلیمر و پتروشیمی، عملکرد واحدهای پایلوت پیرولیز برای بررسی امکان تولید برش‌های مایع و گازهای حاصل از تجزیه مواد پلاستیکی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
با این حال، ماهیت دقیق خوراک و جزئیات فنی پروژه پتروشیمی جم باید مبنای ارزیابی فناوری مورد استفاده در این طرح قرار گیرد؛ زیرا پیرولیز خوراک‌های پلیمری با فرآوری جریان‌های هیدروکربوری موجود در مجتمع‌های پتروشیمی الزاماً فرآیند یکسانی نیستند.
چرا بنزین پایه به فرآوری تکمیلی نیاز دارد؟
تولید بنزین پایه با تولید بنزین نهایی قابل عرضه به مصرف‌کننده تفاوت دارد. ترکیبات حاصل از فرآیندهای هیدروکربوری ممکن است از نظر محدوده جوش، عدد اکتان، فشار بخار، میزان گوگرد و سایر شاخص‌های کیفی با الزامات سوخت نهایی مطابقت نداشته باشند.
به همین دلیل، بسته به مشخصات محصول، ممکن است فرآیندهایی مانند تفکیک، تصفیه، بهبود کیفیت و اختلاط کنترل‌شده با سایر برش‌های هیدروکربوری مورد نیاز باشد.
در پروژه پتروشیمی جم نیز دستیابی به ظرفیت روزانه یک میلیون لیتر محصول نهایی، علاوه بر تولید بنزین پایه، به امکان اجرای موفق مراحل تکمیلی و تأمین ترکیبات مناسب برای اختلاط وابسته خواهد بود. بنابراین، ظرفیت تولید بنزین پایه و ظرفیت محصول نهایی باید به‌عنوان دو شاخص مجزا بررسی شوند.
پروژه پتروشیمی جم چه مزیت زیست‌محیطی می‌تواند داشته باشد؟
توسعه فناوری‌های تبدیل مواد کم‌ارزش به محصولات قابل استفاده، در صورت انتخاب مناسب خوراک و مدیریت صحیح فرآیند، می‌تواند به افزایش بهره‌وری منابع و کاهش بخشی از پسماندها کمک کند. این موضوع به‌ویژه در مناطق صنعتی بزرگی مانند پارس جنوبی اهمیت دارد؛ جایی که مدیریت جریان‌های جانبی و کنترل آلایندگی از اولویت‌های مهم صنایع مستقر محسوب می‌شود.
در فرآیندهای پیرولیز، برخی گازهای تولیدشده نیز در صورت برخورداری از شرایط فنی مناسب، قابلیت بازیابی و استفاده در تأمین انرژی فرآیند را دارند. این موضوع می‌تواند به بهبود بهره‌وری انرژی کمک کند، مشروط بر آنکه طراحی تأسیسات و سیستم‌های کنترل آلایندگی به‌درستی انجام شود.
با این حال، نمی‌توان بدون اطلاعات فنی مشخص درباره خوراک، فناوری و تراز انرژی پروژه، میزان اثرگذاری زیست‌محیطی آن را قطعی ارزیابی کرد. سنجش این مزایا به بررسی میزان مصرف انرژی، انتشار آلاینده‌ها، نحوه مدیریت محصولات جانبی و ارزیابی چرخه عمر نیاز دارد.
آیا پتروشیمی‌ها می‌توانند به کاهش ناترازی بنزین کمک کنند؟
پروژه پتروشیمی جم را می‌توان نمونه‌ای از تلاش برای استفاده بیشتر از ظرفیت صنایع پتروشیمی در تأمین بخشی از نیازهای زنجیره سوخت کشور دانست. اگرچه مسئولیت اصلی تولید بنزین همچنان بر عهده پالایشگاه‌هاست، برخی مجتمع‌های پتروشیمی نیز با توجه به زیرساخت‌ها و دسترسی به جریان‌های هیدروکربوری، امکان مشارکت در تولید مواد پایه و ترکیبات مورد نیاز این زنجیره را دارند.
با این حال، سهم این‌گونه پروژه‌ها در جبران ناترازی بنزین به ظرفیت عملی تولید، کیفیت محصول، امکان عرضه به شبکه توزیع و صرفه اقتصادی آن‌ها وابسته است. در نتیجه، ظرفیت هدف‌گذاری‌شده روزانه یک میلیون لیتر در پتروشیمی جم را باید در چارچوب یک طرح صنعتی مکمل بررسی کرد، نه جایگزینی برای ظرفیت تولید پالایشگاه‌های کشور.
آزمون عملیاتی پتروشیمی جم برای ورود به زنجیره بنزین
پروژه تولید بنزین پتروشیمی جم با سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده ۲۰ میلیون دلاری و برنامه اجرای ۱۲ ماهه، از طرح‌هایی است که می‌تواند زمینه توسعه فعالیت این مجتمع در حوزه فرآورده‌های سوختی را فراهم کند.
تولید روزانه ۵۵۶ هزار لیتر بنزین پایه و هدف‌گذاری برای دستیابی به حدود یک میلیون لیتر محصول نهایی، مهم‌ترین شاخص‌های اعلام‌شده این طرح هستند. در کنار این اهداف، برآورد صرفه‌جویی ارزی بیش از ۲۵۵ میلیون دلار در سال و دوره بازگشت سرمایه شش‌ماهه نیز از جمله ارقام اقتصادی مطرح‌شده درباره پروژه به شمار می‌روند.
با این حال، میزان موفقیت طرح در نهایت با تکمیل به‌موقع تأسیسات، دستیابی به ظرفیت عملیاتی، رعایت استانداردهای کیفی سوخت و تحقق برآوردهای اقتصادی مشخص خواهد شد. در صورت تحقق این اهداف، پروژه پتروشیمی جم می‌تواند نمونه‌ای از توسعه پیوند میان صنعت پتروشیمی و زنجیره تأمین فرآورده‌های سوختی کشور باشد.
ارسال دیدگاه