به گزارش پتروقلم، هم‌زمان، افزایش قیمت نفت برنت به بیش از ۱۰۹ دلار در هر بشکه، تحولات بازار حمل‌ونقل نفتکش‌ها و برنامه شرکت کووسترو برای بازآرایی ظرفیت تولید پلی‌کربنات در بلژیک، از مهم‌ترین رویدادهای اثرگذار بر بازار انرژی و صنایع شیمیایی جهان بود.
مهم‌ترین تحولات صنعت پتروشیمی جهان در ۲۵ مهر ۱۴۰۵
بررسی رویدادهای این دوره نشان می‌دهد که توسعه ظرفیت‌های جدید در آسیا، مدیریت هزینه تولید در اروپا و دسترسی به خوراک و مسیرهای مطمئن حمل‌ونقل، همچنان از عوامل تعیین‌کننده در رقابت شرکت‌های پتروشیمی هستند.
| موضوع | مهم‌ترین تحول |
|---|---|
| چین | ورود پروژه یکپارچه آرامکو به مرحله راه‌اندازی آزمایشی |
| اندونزی | تکمیل سرمایه‌گذاری در طرح کلرآلکالی و اتیلن‌دی‌کلراید |
| هند | پشتیبانی مالی از پروژه آمونیاک سبز |
| بازار نفت | افزایش قیمت برنت به ۱۰۹٫۸۶ دلار در هر بشکه |
| اروپا | برنامه کاهش خطوط تولید پلی‌کربنات در مجتمع آنتورپ |
| بازیافت پلاستیک | اختصاص ۲۰٫۸ میلیون یورو به پروژه بازیافت شیمیایی در هلند |
| بازار حمل‌ونقل | کاهش نرخ شاخص حمل نفتکش‌های بزرگ، با وجود تداوم سطوح بالای نرخ‌ها |
| صادرات ایران | انتشار گزارش‌هایی درباره تداوم بخشی از صادرات گاز مایع در شرایط محدودیت دریایی |
توسعه پروژه‌های جدید پتروشیمی در چین، اندونزی و هند
چین؛ پروژه پالایش و پتروشیمی آرامکو وارد مرحله راه‌اندازی آزمایشی شد
پروژه یکپارچه پالایش و پتروشیمی هوآجین آرامکو در استان لیائونینگ چین، پس از دریافت نخستین محموله نفت خام در اوایل اکتبر، وارد مرحله راه‌اندازی آزمایشی شده است.
این طرح با مشارکت آرامکوی عربستان و شرکای چینی توسعه یافته و با هدف تولید فرآورده‌های نفتی و مواد پایه پتروشیمی در حال اجراست. بهره‌برداری از این مجموعه می‌تواند در آینده ظرفیت تأمین مواد اولیه صنایع شیمیایی چین را تقویت کند و بر ساختار عرضه محصولات پالایشگاهی و پتروشیمی در این کشور اثر بگذارد.
با این حال، آغاز آزمایش‌های عملیاتی به‌تنهایی به معنای دستیابی به ظرفیت اسمی یا تثبیت تولید تجاری نیست و ارزیابی اثر واقعی پروژه بر بازار به روند راه‌اندازی و میزان تولید آن بستگی دارد.
اندونزی؛ پروژه ۸۰۰ میلیون دلاری کلرآلکالی و اتیلن‌دی‌کلراید به بهره‌برداری نزدیک‌تر شد
فرایند سرمایه‌گذاری مشترک در پروژه کلرآلکالی و اتیلن‌دی‌کلراید شرکت چاندرا آسری اندونزی تکمیل شده است. ظرفیت طراحی این مجموعه شامل تولید سالانه ۴۰۰ هزار تن سود سوزآور و ۵۰۰ هزار تن اتیلن‌دی‌کلراید است.
ارزش سرمایه‌گذاری این طرح حدود ۸۰۰ میلیون دلار اعلام شده و براساس اطلاعات منتشرشده، پیشرفت ساخت آن در پایان سپتامبر به حدود ۸۰ درصد رسیده است. بهره‌برداری تجاری نیز برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است.
ورود این ظرفیت به مدار تولید می‌تواند بخشی از نیاز اندونزی به واردات این محصولات را تأمین کند و بر زنجیره تأمین مواد اولیه صنایع شیمیایی و تولید پی‌وی‌سی در جنوب‌شرق آسیا اثرگذار باشد.
هند؛ تأمین مالی پروژه آمونیاک سبز با ظرفیت سالانه ۱٫۱ میلیون تن
پروژه آمونیاک سبز شرکت ای‌ام گرین در کاکینادای هند، با پشتیبانی بانک توسعه آسیایی و همکاری دولت ژاپن، در مسیر تأمین مالی قرار گرفته است. براساس اطلاعات اعلام‌شده، یک وام ۱۰۰ میلیون دلاری برای این طرح در نظر گرفته شده است.
ظرفیت طراحی پروژه حدود ۱٫۱ میلیون تن آمونیاک در سال است و فاز نخست آن با ظرفیت برق ۶۴۰ مگاوات در دست احداث قرار دارد.
هدف این طرح، تولید آمونیاک با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر است؛ محصولی که می‌تواند در آینده در بازار کودهای شیمیایی و زنجیره تأمین انرژی کم‌کربن نقش بیشتری ایفا کند. با وجود ظرفیت قابل توجه پروژه، میزان تولید واقعی آن به تکمیل ساخت، راه‌اندازی و تثبیت عملیات وابسته خواهد بود.
تحولات بازار خوراک و انرژی؛ از ذخایر راهبردی آمریکا تا تجارت نفت چین
آمریکا؛ برنامه مبادله ۱۷ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی
وزارت انرژی آمریکا درخواست ارائه پیشنهاد برای مبادله حداکثر ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر راهبردی این کشور را منتشر کرده است.
این اقدام در ادامه برنامه آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه نفت در چارچوب هماهنگی کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی انجام می‌شود. براساس گزارش منتشرشده، از زمان آغاز جنگ تاکنون حدود ۱۳۲٫۵ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی آمریکا آزاد شده است.
عرضه نفت از ذخایر راهبردی می‌تواند به تأمین بخشی از نیاز کوتاه‌مدت پالایشگاه‌ها کمک کند؛ با این حال، انتشار درخواست پیشنهاد با تحویل قطعی و فوری محموله‌ها یکسان نیست.
چین؛ احتمال ثبت رکورد سود تجاری در پتروچاینا
براساس گزارشی از رویترز به نقل از منابع آگاه، شرکت پتروچاینا ممکن است در سال ۲۰۲۶ رکورد تازه‌ای در سود حاصل از فعالیت‌های بازرگانی خود ثبت کند.
برآوردهای نقل‌شده از منابع آگاه نشان می‌دهد سود ناخالص این بخش می‌تواند از ۲۰ میلیارد یوان، معادل حدود ۳ میلیارد دلار، فراتر برود. دسترسی به منابع متنوع نفت و گاز، خرید محموله‌های دارای تخفیف و بهره‌گیری از اختلاف قیمت در بازارهای منطقه‌ای از جمله عوامل احتمالی این عملکرد عنوان شده‌اند.
این پیش‌بینی هنوز تأیید رسمی شرکت را دریافت نکرده است؛ با این حال، تحولات یادشده اهمیت دسترسی به خوراک، شبکه تجاری گسترده و مدیریت مؤثر لجستیک را در شرایط اختلال عرضه نشان می‌دهد.
افزایش قیمت نفت برنت و نفت آمریکا؛ پیامدها برای صنعت پتروشیمی
قیمت نفت در پایان معاملات جمعه افزایش یافت و به سطوح بالای ماه‌های اخیر نزدیک شد. نگرانی درباره امنیت زیرساخت‌های انرژی عربستان، مخاطرات حمل‌ونقل دریایی در خاورمیانه و حملات به پالایشگاه‌های روسیه از عوامل اثرگذار بر بازار عنوان شده‌اند.
| شاخص نفتی | قیمت تسویه هر بشکه | تغییر روزانه |
|---|---|---|
| نفت برنت | ۱۰۹٫۸۶ دلار | ۳٫۷ درصد افزایش |
| نفت خام آمریکا | ۱۰۱٫۴۱ دلار | ۳٫۵ درصد افزایش |
افزایش قیمت نفت می‌تواند هزینه خوراک واحدهای پتروشیمی نفت‌پایه را افزایش دهد؛ اما اثر نهایی آن بر سودآوری شرکت‌ها یکسان نیست. قیمت فروش محصولات، وضعیت عرضه و تقاضا، موجودی انبارها، ساختار قراردادها و امکان انتقال افزایش هزینه به مشتریان، در تعیین حاشیه سود نقش دارند.
وضعیت قیمت محصولات پایه پتروشیمی
در گزارش این دوره، مجموعه کامل و قابل تأییدی از قیمت‌های روز محصولات مهمی مانند اتیلن، پروپیلن، متانول، بنزن، استایرن، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن و پی‌وی‌سی در دسترس نبوده است.
از این رو، برای جلوگیری از انتشار اطلاعات قدیمی به‌عنوان قیمت روز، نرخ مشخصی برای این محصولات درج نمی‌شود. نبود داده معتبر عمومی نیز لزوماً به معنای ثبات قیمت‌ها نیست و برای ارزیابی دقیق بازار باید اطلاعات به‌روز هر محصول و منطقه تجاری بررسی شود.
سرمایه‌گذاری در بازیافت شیمیایی پلاستیک؛ کمک ۲۰٫۸ میلیون یورویی به شرکت هلندی
شرکت هلندی بی‌اوبی‌تی‌ایکس (BioBTX) قرارداد دریافت ۲۰٫۸ میلیون یورو کمک مالی از صندوق نوآوری اتحادیه اروپا را برای اجرای پروژه پترا امضا کرده است.
این پروژه در شهر دلف‌زیل توسعه می‌یابد و هدف آن تبدیل پسماندهای پلاستیکی مخلوط به مواد آروماتیکی مورد استفاده در صنایع شیمیایی است. ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده این مجموعه حدود ۲۰ هزار تن پسماند در سال اعلام شده است.
براساس برآورد شرکت، اجرای طرح می‌تواند طی ۱۰ سال نخست فعالیت از انتشار بیش از ۵۱۷ هزار تن معادل دی‌اکسیدکربن جلوگیری کند. این رقم یک برآورد پیش‌بینی‌شده است و میزان واقعی کاهش انتشار پس از آغاز فعالیت مجموعه قابل ارزیابی خواهد بود.
توسعه فناوری‌های بازیافت شیمیایی می‌تواند راهکار مکملی برای تأمین خوراک صنایع شیمیایی از پسماندها ایجاد کند؛ هرچند توجیه اقتصادی این روش به هزینه فرآوری، کیفیت مواد اولیه و بازار محصولات خروجی وابسته است.
ادغام احتمالی آکزونوبل و اکزالتا؛ تعیین زمان مجمع سهامداران
شرکت آکزونوبل اعلام کرده است که مجمع فوق‌العاده سهامداران برای بررسی موضوعات مرتبط با ادغام احتمالی این شرکت با اکزالتا در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد.
نام پیشنهادی برای شرکت حاصل از ادغام، «آکزانزو» اعلام شده است. بررسی تغییرات اساسنامه و انتصاب اعضای هیئت‌مدیره جدید نیز در دستور جلسه قرار دارد.
این معامله هنوز نهایی نشده است و دو شرکت تا زمان تکمیل مراحل قانونی و اجرایی، فعالیت مستقل خود را ادامه می‌دهند.
ادغام احتمالی می‌تواند ساختار رقابت در بازار جهانی رنگ‌ها و پوشش‌های صنعتی را تحت تأثیر قرار دهد؛ اما ارزیابی آثار مالی و عملیاتی آن به نهایی‌شدن معامله و انتشار جزئیات تکمیلی وابسته است.
اروپا؛ برنامه کووسترو برای کاهش ظرفیت تولید پلی‌کربنات در بلژیک
شرکت کووسترو اعلام کرده است که در حال بررسی بازآرایی ساختار تولید پلی‌کربنات در مجتمع آنتورپ بلژیک است. براساس برنامه پیشنهادی، تعداد خطوط تولید این محصول از چهار خط به یک خط کاهش می‌یابد و تولید محلی بیسفنول آ نیز متوقف خواهد شد.
اجرای این برنامه ممکن است تا ۲۶۰ نفر از حدود ۹۷۰ نیروی شاغل در مجتمع را تحت تأثیر قرار دهد.
هزینه‌های بالای انرژی و تولید در اروپا، ضعف تقاضا و مازاد ظرفیت جهانی پلی‌کربنات از عوامل اعلام‌شده برای این تصمیم هستند. در صورت اجرای طرح، خط باقی‌مانده بر تولید گریدهای تخصصی و محصولات دارای ارزش افزوده بالاتر تمرکز خواهد کرد.
با این حال، برنامه همچنان در مرحله مشورت قرار دارد و کاهش خطوط تولید هنوز قطعی نیست. بنابراین، نمی‌توان در شرایط فعلی میزان ظرفیت نهایی خارج‌شده از بازار را به‌صورت قطعی تعیین کرد.
روسیه؛ توقف یک واحد تقطیر نفت خام در پالایشگاه ریازان
براساس گزارش رویترز، یکی از واحدهای تقطیر اولیه نفت خام در پالایشگاه ریازان روسیه پس از حمله پهپادی از مدار خارج شده است.
اطلاعات دقیقی درباره ظرفیت واحد آسیب‌دیده، مدت تعمیرات و زمان بازگشت آن به مدار منتشر نشده است. همچنین توقف کامل فعالیت پالایشگاه تأیید نشده است.
خروج این واحد از مدار می‌تواند بر تولید برش‌های پالایشگاهی و تأمین خوراک واحدهای پایین‌دستی اثر بگذارد؛ با این حال، برآورد میزان کاهش تولید به اطلاعات تکمیلی درباره ظرفیت عملیاتی و طول دوره توقف نیاز دارد.
افزایش مخاطرات امنیتی در مسیرهای صادرات انرژی؛ رهگیری موشک در ینبع عربستان
مقام‌های عربستان اعلام کرده‌اند یک موشک بالستیک شلیک‌شده به سمت شهر ینبع رهگیری و منهدم شده است.
ینبع از پایانه‌های مهم صادرات نفت عربستان در دریای سرخ به شمار می‌رود و در شرایط محدودیت تردد از تنگه هرمز، اهمیت مسیرهای جایگزین صادرات انرژی بیشتر می‌شود.
در اطلاعات منتشرشده، خسارتی به زیرساخت‌های بندری و انرژی این منطقه تأیید نشده است. با این حال، افزایش تهدیدها علیه مسیرهای صادراتی می‌تواند بر ارزیابی ریسک حمل‌ونقل دریایی و هزینه بیمه اثر بگذارد.
در سایر مجتمع‌های بزرگ پتروشیمی نیز در بازه مورد بررسی، حادثه جدیدی با پیامد عملیاتی مستقل و تأییدشده شناسایی نشده است.
صادرات گاز مایع ایران در شرایط محدودیت‌های دریایی
گزارش اختصاصی رویترز با استناد به داده‌های رهگیری دریایی و تصاویر ماهواره‌ای، از تداوم بخشی از صادرات گاز مایع و سوخت هواپیما از ایران با وجود محدودیت‌های دریایی آمریکا خبر داده است.
براساس این گزارش، از اواسط ژوئیه دست‌کم هشت نفتکش حامل گاز مایع از منطقه خارج شده‌اند. بخشی از محموله‌ها نیز از طریق انتقال کشتی‌به‌کشتی در نزدیکی سواحل عمان جابه‌جا شده‌اند و احتمال انتقال برخی محموله‌ها به چین مطرح شده است.
| شاخص صادراتی | مقدار گزارش‌شده |
|---|---|
| تعداد نفتکش‌های حامل گاز مایع | دست‌کم ۸ فروند |
| حجم برآوردی گاز مایع | حدود ۴٫۱ میلیون بشکه |
| نفتکش حامل سوخت هواپیما | یک فروند |
| نفتکش‌های گازی مشمول تحریم آمریکا | ۶ فروند |
در تفسیر این آمار باید به چند نکته توجه داشت. نخست اینکه درباره قابلیت اتکای بخشی از داده‌های رهگیری دریایی ملاحظاتی وجود دارد. دوم اینکه حجم گزارش‌شده مربوط به یک دوره چندماهه است و نباید به‌عنوان میزان صادرات روزانه یا ماهانه تفسیر شود.
همچنین این اطلاعات به‌تنهایی وضعیت صادرات متانول، اوره، پلی‌اتیلن و سایر محصولات پتروشیمی ایران را مشخص نمی‌کند؛ زیرا هر گروه محصول از نظر شیوه حمل، مسیر صادراتی و الزامات تجاری شرایط متفاوتی دارد.
بازار حمل‌ونقل دریایی؛ کاهش نرخ شاخص نفتکش‌های بزرگ
براساس داده‌های بورس بالتیک که در گزارش رویترز منعکس شده است، شاخص حمل نفتکش‌های بسیار بزرگ در مسیر خلیج عمان به چین نسبت به رکورد هفته قبل کاهش یافته، اما همچنان در سطوح بالایی قرار دارد.
| شاخص حمل | هفته قبل | هفته منتهی به ۲۵ مهر |
|---|---|---|
| شاخص حمل در مسیر خلیج عمان به چین | ۸۴۱ | ۷۷۶ |
این ارقام، واحدهای شاخص حمل هستند و نباید به‌عنوان هزینه دلاری حمل هر تن یا بشکه در نظر گرفته شوند. محاسبه هزینه واقعی حمل به نرخ پایه مسیر، نوع قرارداد و سایر شرایط تجاری وابسته است.
همچنین کاهش نرخ حمل نفتکش‌های بزرگ الزاماً به معنای ارزان‌شدن حمل گاز مایع، متانول یا پلیمرها نیست؛ زیرا این محصولات ممکن است به شناورهای تخصصی یا شیوه‌های حمل متفاوت نیاز داشته باشند.
وضعیت تردد در تنگه هرمز و هزینه بیمه محموله‌ها
در اطلاعات بررسی‌شده برای این دوره، داده تازه و مستقلاً تأییدشده‌ای درباره بازگشایی کامل و بدون محدودیت تنگه هرمز برای کشتی‌های تجاری به دست نیامده است. همچنین نرخ عمومی و قابل تعمیمی برای بیمه جنگ محموله‌های پتروشیمی در این بازه در دسترس نیست.
به همین دلیل، فعالان صادرات و واردات محصولات پتروشیمی باید علاوه بر قیمت محصول، دسترسی به شناور، پوشش بیمه‌ای، امکان بارگیری، مسیر حمل و شرایط تحویل را نیز در ارزیابی قراردادهای تجاری لحاظ کنند.
پنج پیام کلیدی گزارش رصد پتروشیمی جهان برای فعالان بازار
۱. ظرفیت‌های جدید آسیا می‌توانند موازنه بازار محصولات پایه را تغییر دهند. پیشرفت پروژه آرامکو در چین و طرح کلرآلکالی و اتیلن‌دی‌کلراید اندونزی، نشانه تداوم سرمایه‌گذاری در زنجیره محصولات پایه است؛ با این حال، اثرگذاری بر بازار به زمان آغاز تولید تجاری وابسته خواهد بود.
۲. تولیدکنندگان اروپایی همچنان با فشار هزینه و تقاضا روبه‌رو هستند. برنامه بازآرایی تولید پلی‌کربنات کووسترو نشان می‌دهد هزینه انرژی، رقابت جهانی و مازاد ظرفیت می‌توانند تصمیم‌های عملیاتی شرکت‌ها را تغییر دهند.
۳. رشد قیمت نفت به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش سود پتروشیمی‌ها نیست. افزایش هزینه خوراک ممکن است حاشیه سود تولیدکنندگان را تحت فشار قرار دهد و نتیجه نهایی به قیمت فروش محصولات و شرایط بازار بستگی دارد.
۴. مدیریت خوراک و لجستیک به مزیت رقابتی مهمی تبدیل شده است. دسترسی به منابع متنوع انرژی، خرید محموله‌های تخفیف‌دار و مدیریت زنجیره تأمین در شرایط اختلال عرضه، نقش مهمی در عملکرد شرکت‌های بزرگ انرژی دارد.
۵. امکان حمل و تحویل محصول به‌اندازه قیمت آن اهمیت دارد. تداوم محدود بخشی از صادرات گاز مایع ایران و بالا ماندن شاخص حمل نفتکش‌ها نشان می‌دهد دسترسی به محموله به‌تنهایی برای تضمین تحویل منظم کافی نیست.
جمع‌بندی
تحولات ۲۵ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد صنعت پتروشیمی جهان هم‌زمان تحت تأثیر توسعه ظرفیت‌های جدید در آسیا، افزایش قیمت نفت، فشار هزینه‌ای در اروپا و مخاطرات حمل‌ونقل دریایی قرار دارد. در چنین شرایطی، ارزیابی بازار صرفاً بر مبنای ظرفیت اسمی یا قیمت‌های اعلام‌شده کافی نیست و باید میزان تولید واقعی، دسترسی به خوراک، هزینه حمل و امکان تحویل تجاری محصولات نیز بررسی شود.
برای شرکت‌های پتروشیمی و فعالان تجارت محصولات شیمیایی، رصد هم‌زمان بازار انرژی، پروژه‌های در حال توسعه و شرایط لجستیکی می‌تواند مبنای دقیق‌تری برای تصمیم‌گیری در زمینه تولید، صادرات و مدیریت هزینه‌ها فراهم کند.
ارسال دیدگاه