به گزارش پتروقلم، شرکت دانش‌بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با معرفی این دو محصول، گام دیگری در توسعه فناوری داخلی کاتالیست‌های مورد استفاده در فرآیندهای تولید هیدروژن، آمونیاک، متانول و گاز سنتز برداشته است.
این دو محصول در فرآیند Water-Gas Shift کاربرد دارند؛ فرآیندی که طی آن مونوکسیدکربن موجود در جریان گاز با بخار آب واکنش داده و هیدروژن و دی‌اکسیدکربن تولید می‌شود. کنترل میزان CO و افزایش هیدروژن خروجی در این مرحله، تأثیر مستقیمی بر عملکرد مراحل بعدی فرآیند دارد.
کاتالیست‌های شیفت چه نقشی در صنعت دارند؟
کاتالیست‌های شیفت دمای بالا و متوسط از تجهیزات و مواد مصرفی مهم در زنجیره تولید گازهای صنعتی به شمار می‌روند. عملکرد مناسب این محصولات می‌تواند به افزایش نرخ تبدیل مونوکسیدکربن، بهبود کیفیت گاز خروجی و افزایش بهره‌وری واحدهای صنعتی کمک کند.
از این کاتالیست‌ها در واحدهای تولید هیدروژن، آمونیاک، متانول و گاز سنتز و همچنین برخی فرآیندهای پالایشگاهی و پتروشیمی استفاده می‌شود.
به همین دلیل، کیفیت کاتالیست صرفاً یک موضوع فنی در مرحله آزمایشگاهی نیست و عواملی مانند فعالیت کاتالیستی، دوام، مقاومت مکانیکی، افت فشار و پایداری در شرایط عملیاتی می‌توانند بر هزینه و راندمان واحد صنعتی اثرگذار باشند.
کاتالیست شیفت دما بالای بدون کروم؛ یک فناوری متفاوت
یکی از محصولات رونمایی‌شده، کاتالیست شیفت دما بالا (HTS) بدون کروم است. حذف کروم از ساختار این کاتالیست، مهم‌ترین ویژگی اعلام‌شده برای این محصول محسوب می‌شود.
در برخی کاتالیست‌های سنتی HTS از ترکیبات کروم در کنار پایه‌های آهنی و مواد تقویت‌کننده استفاده می‌شود. توسعه نمونه بدون کروم می‌تواند مسیر استفاده از فرمولاسیون‌هایی با ملاحظات زیست‌محیطی بیشتر را فراهم کند و مدیریت مواد مصرف‌شده را نیز ساده‌تر سازد.
البته ارزیابی عملکرد نهایی این محصول در مقیاس صنعتی باید بر مبنای شاخص‌هایی همچون میزان فعالیت، پایداری، مقاومت در برابر شرایط حرارتی، استحکام مکانیکی و عملکرد طولانی‌مدت در واحدهای عملیاتی انجام شود.
کاتالیست شیفت دما متوسط در سبد محصولات داخلی
محصول دوم، کاتالیست شیفت دما متوسط است که برای فرآیندهایی توسعه یافته که کنترل میزان مونوکسیدکربن و دستیابی به تبدیل مناسب در محدوده دمایی میانی اهمیت دارد.
تولید همزمان کاتالیست‌های شیفت دمای بالا و متوسط، ظرفیت داخلی کشور را برای تأمین بخشی از نیاز واحدهای تولید هیدروژن و گاز سنتز افزایش می‌دهد و می‌تواند وابستگی صنایع به تأمین‌کنندگان خارجی این محصولات را کاهش دهد.
مقایسه دو کاتالیست رونمایی‌شده
| محصول | ویژگی اصلی | حوزه‌های کاربرد |
|---|---|---|
| کاتالیست شیفت دمای بالای بدون کروم | حذف ترکیبات کروم از فرمولاسیون | واحدهای تولید هیدروژن، گاز سنتز و فرآیندهای مرتبط |
| کاتالیست شیفت دما متوسط | فعالیت در محدوده دمایی میانی فرآیند شیفت | تولید هیدروژن، آمونیاک، متانول و گاز سنتز |
بومی‌سازی کاتالیست؛ گامی برای کاهش وابستگی ارزی
اهمیت تولید داخلی کاتالیست تنها به جایگزینی یک محصول وارداتی محدود نمی‌شود. دسترسی به تولیدکننده داخلی می‌تواند زمان تأمین محصول و هزینه‌های مرتبط با واردات را کاهش داده و ریسک ناشی از تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی را نیز تا حدی مدیریت کند.
از سوی دیگر، تأمین داخلی امکان دسترسی سریع‌تر صنایع به خدمات فنی، پشتیبانی تخصصی و شارژهای جایگزین را فراهم می‌کند؛ موضوعی که برای واحدهایی با مصرف چندین تن کاتالیست اهمیت قابل توجهی دارد.
در چنین شرایطی، بومی‌سازی کاتالیست را باید بخشی از یک زنجیره گسترده‌تر شامل طراحی فرمولاسیون، تأمین مواد اولیه، ساخت، کنترل کیفیت، تست عملکرد و خدمات فنی دانست.
کاتالیست‌های داخلی و امنیت زنجیره تأمین صنعت
کاتالیست‌ها اگرچه در مقایسه با تجهیزات عظیم یک مجتمع نفتی یا پتروشیمی حجم محدودی دارند، اما نقش آنها در استمرار فرآیند تولید بسیار مهم است. اختلال در تأمین برخی کاتالیست‌های کلیدی می‌تواند به افت ظرفیت تولید یا افزایش هزینه‌های عملیاتی واحدها منجر شود.
از این منظر، توسعه فناوری ساخت کاتالیست در داخل کشور علاوه بر یک دستاورد فناورانه، می‌تواند به تقویت امنیت زنجیره تأمین صنعت نفت، گاز و پتروشیمی کمک کند.
کاهش مصرف انرژی با بهبود عملکرد کاتالیست
بهینه‌سازی فرآیند شیفت می‌تواند از دو مسیر برای صنایع اهمیت داشته باشد؛ نخست افزایش میزان تبدیل مونوکسیدکربن و دوم کمک به بهبود شرایط فرآیندی در واحد تولید هیدروژن و گاز سنتز.
در صورتی که کاتالیست‌های توسعه‌یافته در شرایط صنعتی به عملکرد مورد انتظار دست پیدا کنند، افزایش راندمان فرآیند می‌تواند زمینه استفاده بهینه‌تر از انرژی و کاهش شدت مصرف انرژی به ازای تولید محصول را فراهم کند.
همچنین حذف کروم از فرمولاسیون کاتالیست HTS، از منظر کاهش استفاده از ترکیبات کروم‌دار و مدیریت مواد مصرف‌شده، یک ویژگی قابل توجه زیست‌محیطی محسوب می‌شود.
کاتالیست؛ حلقه‌ای کوچک با نقشی بزرگ در اقتصاد صنعت
تولید محصولاتی مانند هیدروژن، آمونیاک و متانول تنها به یک واحد صنعتی محدود نیست و این مواد در بخش‌های مختلف زنجیره صنایع شیمیایی و انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرند. بنابراین هر اقدامی که موجب افزایش پایداری تولید، کاهش هزینه‌های عملیاتی و کاهش وابستگی به واردات شود، می‌تواند آثار خود را در بخش‌های مختلف زنجیره تولید نشان دهد.
رونمایی از دو کاتالیست شیفت دمای بالای بدون کروم و شیفت دما متوسط را می‌توان بخشی از مسیر توسعه فناوری داخلی در حوزه کاتالیست دانست؛ مسیری که در صورت تکمیل زنجیره تولید و اثبات عملکرد محصولات در مقیاس صنعتی، ظرفیت گسترش به بازارهای منطقه‌ای را نیز خواهد داشت.
ارسال دیدگاه