به گزارش پتروقلم، طاهره کنعانی در یادداشتی تحت عنوان «آفرینش اتحاد و انسجام اجتماعی» به تحلیل پیام اخیر رهبر فرزانه انقلاب، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، در مناسبت هفته وحدت پرداخت. وی این پیام را فراخوانی برای بازسازی اتحاد و تقویت انسجام در پیکره جهان اسلام می‌داند.
پایگاه نظریه‌ای انسجام اجتماعی
از منظر جامعه‌شناسی سیاسی، انسجام اجتماعی به معنای پیوند مستمر میان اعضای جامعه است که به ثبات و بقا کمک می‌کند. در نگاه ارگانیک، هر ملت یا امت نه مجموعه‌ای از ابزارهای سرد و مکانیکی، بلکه یک موجود زندهٔ یک‌پارچه است که حیاتش به سلامت بافت‌ها و سلول‌هایش وابسته است.
در نظریهٔ امیل دورکیم، ریشهٔ انسجام در ارزش‌ها، باورها و سنت‌های مشترک نهفته است. تقویت این عناصر در میان کشورهای اسلامی می‌تواند احساس یگانگی و وجدان جمعی را تقویت کند؛ وجدان جمعی که از نگاه ارگانیک، نیروی حیاتی جامعه محسوب می‌شود. اگر این نیرو تضعیف شود، جامعه همانند ارگانیسمی است که به تدریج زوال می‌یابد.
نقش شخصیت پیامبر (ص) و آموزه‌های قرآنی به عنوان یک کلان‌هویت فراملی، در جامعه اسلامی به‌مانند روح در کالبد امت جریان دارد و افراد را به یکدیگر متصل می‌کند. این پیوند، همانند سیستم عصبی و شریان‌های خونی در یک بدن زنده، پیام‌ها و انرژی را میان اندام‌ها جابجا می‌سازد.
چالش‌ها و راهکارهای تقویت همبستگی
در نظریهٔ انسجام اجتماعی، تعارضات درونی می‌توانند منجر به فرسایش و اتلاف انرژی شوند. هر چه تنازع داخلی افزایش یابد، هزینه‌های حکمرانی بالا می‌رود و نظام سیاسی در برابر فشارهای خارجی آسیب‌پذیرتر می‌شود. بنابراین، پذیرش و مدیریت تفاوت‌ها به‌جای حذف آن‌ها، کلید حفظ یک هدف واحد است.
رهبر معظم با اشاره به آیهٔ کریم «وَ لا تَنازَعوا فَتَفْشَلوا» تأکید می‌کند که هر گونه تفرقه بر پایهٔ نژاد، فرهنگ یا جغرافیا باید به‌سرعت مهار شود؛ زیرا این تفرقه، همان «تذهب ریحکم» است که توان تنفسی و اقتدار امت را تضعیف می‌کند.
- تقویت ارزش‌ها و باورهای مشترک: برگزاری همایش‌های علمی‑دینی، انتشار کتاب‌های مشترک و استفاده از رسانه‌های جمعی برای ترویج پیام‌های وحدت.
- ایجاد سازوکارهای مشورتی: تشکیل شوراهای بین‌المللی اسلامی برای بررسی مسائل مشترک و ارائه راهکارهای هماهنگ.
- مقابله با تهدیدات خارجی: هم‌گرایی داخلی کشورهای اسلامی در زمینهٔ امنیت خلیج فارس و حمایت از فلسطین، به‌عنوان یک استراتژی دفاعی جمعی.
- پرهیز از تفرقهٔ مذهبی: ترویج آموزش‌های صلح‌آمیز در مدارس و مساجد، و جلوگیری از بهره‌برداری دشمنان از اختلافات دینی.
قاعدهٔ قرآنی «أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ» مرزهای جدیدی برای انسجام و کارکرد سیستم دفاعی امت تعریف می‌کند؛ یعنی در برابر تهدیدات بیرونی باید همبستگی داخلی تقویت شود، در حالی که رفتارهای انسانی و رحمت‌محور در میان مسلمانان حفظ می‌گردد.
در نهایت، انسجام اجتماعی نه تنها یک مفهوم نظری است، بلکه در عمل به‌صورت «ید واحده» تجلی می‌یابد؛ یعنی همگی در یک جهت حرکت می‌کنیم تا از تهدیدات داخلی و خارجی، به‌ویژه در مسائلی چون فلسطین و امنیت خلیج فارس، محافظت کنیم. این مسیر، همان راهی است که رهبری در پیام خود به‌وضوح به آن اشاره کرده است.
ارسال دیدگاه