به گزارش پایگاه خبری اخبار پترو قلم ، آمارهای رسمی نشان می‌دهد که ۱۰۰ درصد شهروندان ایرانی به شبکه برق دسترسی دارند و سهم برق از هزینه‌های کلی خانوارها تنها یک درصد است. این رقم نشانگر پیشرفت چشمگیر در حوزه دسترسی به انرژی است، اما همزمان چالش‌های جدیدی در زمینه پایداری عرضه، کیفیت شبکه و عدالت هزینه‌ها به وجود آمده است.
دسترسی خانوارها به برق
ایران در مقایسه با کشورهای با درآمد بالا، در زمینه دسترسی فیزیکی به برق در سطح بسیار مطلوبی قرار دارد. بر اساس آمار وزارت نیرو، در سال ۱۴۰۳ تمام جمعیت شهری و تقریباً تمام خانوارهای روستاهای بزرگ (بیش از ۲۰ خانوار) به شبکه برق متصل بوده‌اند. حتی در روستاهای کوچک‌تر نیز درصد بالایی از خانوارها از این خدمت بهره‌مند شده‌اند.
تحلیل داده‌های «پایش ابعاد فقر انرژی» مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که اختلاف دسترسی بین مناطق شهری و روستایی در بازهٔ زمانی ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۲ به‌مرور زمان کاهش یافته و در حال حاضر تقریباً صفر است. همچنین تمام دهک‌های هزینه‌ای، از دهک اول تا دهک دهم، دسترسی بالایی به شبکه برق دارند؛ لذا محرومیت از برق دیگر مسأله‌ای فراگیر نیست.
دسترسی به وسایل برقی
دسترسی به شبکه برق به تنهایی تضمین‌کنندهٔ استفاده کامل از خدمات انرژی نیست؛ خانوارها باید بتوانند از وسایل برقی مورد نیاز برای رفاه روزمره بهره‌مند شوند. در این راستا، شش وسیلهٔ اساسی برقی زیر مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند:
- تلویزیون رنگی: امکان دسترسی به اطلاعات و سرگرمی.
- تلفن همراه: ارتباطات شخصی و تجاری.
- یخچال/فریزر: نگهداری مواد غذایی.
- ماشین لباسشویی: تسهیل در کارهای خانگی.
- جاروبرقی: بهبود بهداشت منزل.
- کولر آبی یا گازی: تأمین نیازهای سرمایشی و گرمایشی.
بر اساس بررسی‌های انجام‌شده بین سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲، خانوارهای ایرانی به‌طور متوسط به پنج مورد از این شش وسیله دسترسی داشته‌اند. در مناطق شهری این عدد تقریباً پنج وسیله و در مناطق روستایی حدود چهار وسیله است. این اختلاف نشان‌دهندهٔ شکاف رفاهی بین شهر و روستا در زمینهٔ مالکیت و استفاده از تجهیزات برقی است.
دلایل این تفاوت می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- درآمد پایین‌تر خانوارهای روستایی.
- هزینهٔ بالای خرید لوازم خانگی.
- دشواری دسترسی به خدمات تعمیر و نگهداری.
- تفاوت در کیفیت و مساحت مسکن.
- تفاوت‌های اقلیمی و الگوی مصرف.
- ناتوانی در پرداخت هزینهٔ برق در دوره‌های اوج مصرف.
چالش‌های پایداری، کیفیت و عدالت هزینه‌ها
اگرچه دسترسی فیزیکی به برق در ایران به سطح مطلوبی رسیده است، اما تمرکز حالا به سمت مسائل زیر تغییر یافته است:
- پایداری عرضهٔ برق و توان تولید کافی برای پوشش تقاضا.
- کیفیت شبکه و کاهش قطعی‌ها.
- عدالت در توزیع هزینه‌ها؛ به‌طوری‌که بار مالی بر دوش خانوارهای کم‌درآمد بیش از حد سنگین نشود.
به‌منظور ارتقای این ابعاد، نیاز به برنامه‌ریزی جامع در حوزهٔ بهبود زیرساخت‌های شبکه، ارتقاء بهره‌وری نیروگاه‌ها و تدوین سیاست‌های حمایتی برای خانوارهای آسیب‌پذیر احساس می‌شود.
ارسال دیدگاه