به گزارش پایگاه خبری اخبار پترو قلم ، گاز طبیعی به‌عنوان منبع انرژی با بازدهی بالا و آلودگی کمتر، نقش مهمی در کاهش هزینه‌های پخت‌وپز و گرمایش خانوارها ایفا می‌کند؛ اما سهم آن در سبد هزینه خانوارها تنها ۰٫۴٪ است. در عین حال، توسعه گسترده شبکه گازرسانی با چالش‌های ساختاری و زیست‌محیطی جدی همراه شده است.
روند دسترسی به گاز لوله‌کشی
آمار مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که درصد خانوارهای دارای گاز لوله‌کشی از ۶۹٪ در سال ۱۳۸۶ به ۹۲٪ در سال ۱۴۰۲ ارتقا یافته است. این پیشرفت نشانگر گسترش زیرساخت‌های انرژی در سطح ملی است، اما همزمان فشار بر ظرفیت تولید و توزیع گاز را افزون ساخته است.
چالش‌های ساختاری و زیست‌محیطی
توسعه گسترده شبکه گاز، هزینه‌های سرمایه‌ای و عملیاتی سنگینی را تحمیل کرده و تقاضای گاز را فراتر از ظرفیت تولید کشور سوق داده است. ناترازی عرضه‑تقاضا به‌ویژه در فصول سرد، منجر به قطع گاز برای صنایع و نیروگاه‌ها و فشار مضاعف بر شبکه توزیع می‌شود.
- استفاده از سوخت‌های آلاینده: نیروگاه‌های حرارتی برای جبران کمبود گاز به سوخت‌های سنگین‌تری همچون مازوت روی می‌آورند که بازدهی را کاهش و آلودگی هوا را افزایش می‌دهد.
- کاهش بهره‌وری اقتصادی: تمرکز بیش از حد بر گازرسانی، توسعه زیرساخت‌های جایگزین نظیر برقی‌سازی گرمایش و انرژی‌های تجدیدپذیر را به حاشیه رانده است.
- محدودیت فرصت‌های صادراتی: ناترازی داخلی مانع از بهره‌برداری بهینه از ظرفیت گاز برای صادرات می‌شود.
به‌منظور تضمین امنیت انرژی در بلندمدت، بازنگری در سیاست‌های گازرسانی با رویکرد تلفیقی شامل بهینه‌سازی مصرف، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و حرکت تدریجی به سوی برقی‌سازی ضروری است.
افزایش دسترسی در مناطق روستایی
در مناطق شهری، نرخ دسترسی به گاز لوله‌کشی از ۸۷٫۷۳٪ در سال ۱۳۸۶ به ۹۵٫۹٪ در سال ۱۴۰۲ رسیده است. در مناطق روستایی این شاخص از ۲۸٪ به حدود ۸۱٪ در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است که نشان‌دهنده پیشرفت چشمگیر در گسترش زیرساخت‌های گاز در این نواحی می‌باشد.
کاهش اختلاف دسترسی در دهک‌های درآمدی
در سال ۱۳۸۶، دسترسی به گاز در دو دهک ابتدایی کمتر از ۷۰٪ و در دو دهک انتهایی بیش از ۷۰٪ بود. در سال ۱۴۰۲ این نسبت به ترتیب به ۸۶٪ و ۸۹٪ برای دهک‌های ابتدایی و ۹۵٪ برای دهک‌های انتهایی ارتقا یافته است، که نشانگر بهبود مساوی‌سازی دسترسی در سطوح مختلف درآمدی است.
شکاف توسعه استانی
اگرچه دسترسی به گاز در سطح ملی افزایش یافته، اما بین استان‌ها تفاوت‌های قابل‌توجهی وجود دارد. برخی استان‌ها با درصد دسترسی نزدیک به ۹۵٪، در حالی که دیگران هنوز زیر ۷۰٪ باقی مانده‌اند. این نابرابری‌ها نیازمند برنامه‌ریزی هدفمند برای تکمیل زیرساخت‌های گاز در استان‌های کمتر پیشرفته است.
در مجموع، گسترش شبکه گازرسانی دستاوردهای قابل‌توجهی در بهبود رفاه انرژی خانوارها به‌دست آورده است؛ اما برای حفظ پایداری اقتصادی و زیست‌محیطی، سیاست‌گذاران باید به‌سرعت به سمت تنوع‌بخشی به منبع انرژی و بهینه‌سازی مصرف گاز حرکت کنند.
ارسال دیدگاه