به گزارش پایگاه خبری اخبار پتروشیمی، در حالی که همسایگان منطقه‌ای به سرعت زیرساخت‌های ریلی خود را گسترش می‌دهند، شبکه ریلی ایران با چالش‌های گلوگاهی مواجه است و برای حفظ موقعیت ترانزیتی‌اش نیاز به برنامه‌ریزی‌های جدی دارد.
پروژه‌های کلان زیرساختی در کشورهای همسایه
- ترکیه: بانک جهانی ۲ میلیارد دلار برای ساخت خط ریلی برقی ۱۲۷ کیلومتری در تنگه بُسفر تأمین مالی کرده؛ هدف افزایش ظرفیت حمل از ۳ میلیون به ۵۰ میلیون تن در سال است.
- آذربایجان: نوسازی مسیر باکو‑تفلیس‑قارص و بازسازی شبکه ریلی نخجوان با هدف ۱۵ میلیون تن بار سالانه؛ همچنین ۳۰۰ قطار بلوکی در مسیر چین‑قزاقستان‑آذربایجان به‌کار گرفته شده.
- ترکمنستان: طول شبکه ریلی به حدود ۵۱۵۰ کیلومتر رسیده که بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر آن جدید است؛ حمل‌ونقل کانتینری در سال ۲۰۲۶ با ۷۰٪ رشد، مسیرهای شمال‑جنوب را تقویت می‌کند.
- پاکستان: پروژه ML‑1 برای نوسازی خط اصلی کشور در دست اجراست؛ هدف ارتقای ارتباطات ریلی با آسیای مرکزی و روسیه، که از طریق مرز ایران نیز عبور می‌کند.
برنامه‌های ایران برای تقویت کریدورهای ترانزیت
راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران برای سال ۱۴۰۵ هدف حمل ۵۴ میلیون تن بار را تعیین کرده است؛ این مقدار نسبت به ۴۴ میلیون تن بار جابه‌جا شده در سال ۱۴۰۴، رشد قابل توجهی محسوب می‌شود. جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راه‌آهن، افزایش سهم ریل در حمل‌ونقل، بهبود بهره‌وری شبکه و استفاده بهینه از خطوط صنعتی و تجاری را از اولویت‌های اصلی می‌داند.
برای دستیابی به این هدف، نیاز به تجهیز لکوموتیوهای مناسب، واگن‌های کافی، توسعه مسیرهای فرعی، بهبود پایانه‌های مرزی و اجرای برنامه‌ریزی‌های جامع حمل‌ونقل وجود دارد. همچنین، هماهنگی با کشورهای همسایه برای استانداردسازی عرض ریل و تسهیل جابجایی بار در مرزها از الزامات اساسی است.
چالش‌ها و مسیرهای پیش رو
اگر مسیرهای ریلی نتوانند بار را به‌صورت سریع، ایمن و با هزینه رقابتی جابه‌جا کنند، مالکان کالا به گزینه‌های دیگر روی می‌آورند. بنابراین، ایران باید نه تنها زیرساخت‌های فیزیکی را تقویت کند، بلکه بهبود خدمات عملیاتی، دیجیتال‌سازی سامانه‌های بارگیری و تسهیل گمرکی را نیز در دستور کار بگنجاند.
در مجموع، رقابت برای کنترل کریدورهای ترانزیتی در حال تشدید است؛ اما با برنامه‌ریزی دقیق، سرمایه‌گذاری هدفمند و همکاری‌های منطقه‌ای، ایران می‌تواند نقش کلیدی خود را در این شبکه‌های حیاتی حفظ نماید.
ارسال دیدگاه