به گزارش پایگاه خبری اخبار پتروشیمی، دولت با تصویب تصمیم تعیین نرخ سوم بنزین و افزایش قیمت کارت سوخت به ۱۰ هزار تومان، چارچوب جدیدی برای مقابله با بحران ناترازی سوخت ارائه کرده است. این اقدام، بر پایه بیانیه سخنگوی دولت در راستای پایداری عرضه‑تقاضا و حفظ تاب‌آوری ملی صورت گرفته است.
دلایل اقتصادی و محدودیت‌های پالایشی
تشخیص دولت مبنی بر تنظیم قیمت بنزین، پس از بررسی چندین عامل کلیدی صورت گرفته است:
- شکاف تولید‑مصرف: تولید روزانه بنزین حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در مقابل مصرف ۱۳۵‑۱۴۰ میلیون لیتر است.
- فشار واردات بر منابع ارزی: نیاز به واردات سوخت، فشار شدیدی بر ذخایر ارزی کشور ایجاد می‌کند.
- محدودیت ظرفیت پالایشی: واحدهای پالایشی به دلیل جنگ و آسیب‌های ناشی از آن، توان تولید را به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای کاهش داده‌اند.
پیشنهادهای کارشناسان: نقش CNG و LPG
در میان اظهارات سخنگوی دولت، به گاز طبیعی فشرده (CNG) و مایع‌پتروشیمی گاز (LPG) به‌عنوان ابزارهای تقاضا اشاره شد. امیررضا آذرنیا، کارشناس حوزه اقتصاد انرژی، تأکید می‌کند که بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود می‌تواند فشار بر بنزین را به‌سرعت کاهش دهد.
- سرمایه‌گذاری ۳ میلیارد دلاری: زیرساخت‌های CNG با ظرفیت ۴۰ میلیون مترمکعب در روز ساخته شده‌اند.
- مصرف فعلی: تنها حدود ۱۶ میلیون مترمکعب در روز مصرف می‌شود، که نشان از استفاده ناکافی این ظرفیت دارد.
- مزیت‌های فوری: احیای CNG نیازی به طرح‌های زمان‌بر پالایشی یا هزینه‌های چند میلیارد دلاری ندارد و می‌تواند بخشی از کسری سوخت را جبران کند.
آمار تولید و مصرف بنزین
آذرنیا به‌تفصیل به وضعیت تاریخی تولید بنزین اشاره کرد:
- پیش از محدودیت‌های اخیر، تولید روزانه حدود ۱۲۰ میلیون لیتر و مصرف ۱۳۱ میلیون لیتر بود.
- در پی جنگ، برخی واحدهای پالایشی آسیب دیدند و تولید حدود ۷ میلیون لیتر کاهش یافت.
- امروزه تولید به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر رسیده، اما هنوز روزانه حدود ۵ میلیون لیتر کسری وجود دارد و واردات از جنوب متوقف شده است.
این ارقام نشان می‌دهند که افزایش تولید به تنهایی نمی‌تواند رشد سریع تقاضا، به‌ویژه با افزایش تعداد خودروهای پرمصرف و فرسودگی ناوگان، را جبران کند.
طرح تخصیص سهمیه بنزین بر پایه کد ملی
در ماه‌های اخیر، بحث تخصیص بخشی از سهمیه بنزین بر اساس کد ملی به عنوان راهکاری برای اصلاح نظام یارانه‌ای مطرح شده است. آذرنیا می‌گوید:
- این طرح می‌تواند نابرابری میان خانوارهای دارای خودرو و بدون خودرو را کاهش دهد.
- اما عدالت در حوزه انرژی صرفاً تقسیم مساوی نیست؛ برخی خانوارها به دلیل شرایط شغلی، مسافت‌های طولانی یا ضعف حمل‌ونقل عمومی، امکان تغییر الگوی مصرف را ندارند.
- بنابراین، سیاست‌های توزیع باید همراه با اقدامات مدیریتی برای کاهش شکاف بین رشد مصرف و ظرفیت تأمین باشد.
نتیجه‌گیری
به‌نظر کارشناسان، ترکیبی از سه محور اساسی برای رفع ناترازی بنزین ضروری است:
- توسعه ظرفیت پالایشی در درازمدت؛
- بهره‌برداری فوری از ظرفیت‌های CNG و LPG؛
- اصلاح ترکیب سبد سوخت و اجرای سیاست‌های توزیعی عادلانه.
در این میان، تصمیم دولت برای تعیین نرخ سوم بنزین می‌تواند به‌عنوان یک شوک قیمتی موقت عمل کند، اما برای پایداری بلندمدت، اقدامات ساختاری و مدیریتی باید همزمان پیش گرفته شوند.
ارسال دیدگاه