به گزارش پترو قلم، صنعت نفت ایران در دو سال گذشته، هم‌زمان با تداوم تحریم‌ها و محدودیت‌های تأمین مالی، ظرفیت تولید خود را افزایش داده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ظرفیت روزانه تولید نفت خام کشور در این دوره ۲۸۵ هزار بشکه بیشتر شده و میزان تولید جاری نیز در مهر ۱۴۰۵ نسبت به ماه مشابه سال قبل، افزایش ۵۵ هزار بشکه‌ای را تجربه کرده است.
رشد ۲۸۵ هزار بشکه‌ای ظرفیت تولید نفت ایران
افزایش ظرفیت تولید نفت خام ایران حاصل مجموعه‌ای از اقدامات عملیاتی در بخش بالادستی و زیرساخت‌های انتقال و فرآورش بوده است. بهینه‌سازی تأسیسات موجود، بازگرداندن چاه‌های کم‌بازده به مدار تولید، استفاده از ظرفیت‌های ذخیره‌سازی و تسریع در توسعه میدان‌های مشترک، از جمله اقداماتی است که برای تحقق این رشد در دستور کار قرار گرفته‌اند.
در همین راستا، طرح افزایش ۲۵۰ هزار بشکه‌ای تولید نفت خام با سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده ۳ میلیارد دلار آغاز شده است. طبق اطلاعات اعلام‌شده، تاکنون روزانه ۷۰ هزار بشکه از ظرفیت هدف‌گذاری‌شده این طرح محقق شده است.
تأمین مالی این پروژه بر اساس مشارکت ۸۰ درصدی صندوق توسعه ملی و سهم ۲۰ درصدی منابع داخلی شرکت ملی نفت ایران طراحی شده است.
سرمایه‌گذاری ۱۳ میلیارد یورویی در میدان‌های نفتی
توسعه میدان‌های نفتی، به‌ویژه میدان‌های مشترک، یکی از محورهای اصلی برنامه افزایش تولید به شمار می‌رود. در این چارچوب، بسته‌های توسعه‌ای به ارزش تقریبی ۱۳ میلیارد یورو برای میدان‌هایی از جمله آزادگان، آذر، چنگوله و بندکرخه تنفیذ شده است.
هم‌زمان، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در فرآورش نفت خام گسترش یافته است. با امضای قراردادهای جدید برای فرآورش روزانه ۳۱۵ هزار بشکه نفت، مجموع ظرفیت واگذارشده به بخش خصوصی در این حوزه به ۴۳۰ هزار بشکه در روز رسیده است.
این رویکرد با هدف افزایش بهره‌وری زیرساخت‌های موجود، تسریع در اجرای پروژه‌ها و کاهش فشار بر منابع اجرایی شرکت ملی نفت دنبال می‌شود.
فعالیت ۱۲۹ دکل حفاری برای توسعه ظرفیت تولید
توسعه عملیات حفاری نیز بخش مهمی از برنامه افزایش تولید نفت ایران را تشکیل می‌دهد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ۱۲۹ دکل حفاری در نقاط مختلف کشور فعال هستند و قرارداد تأمین ۲۰ دکل جدید نیز به ارزش یک میلیارد دلار به امضا رسیده است.
برنامه‌ریزی برای حفاری ۲۷۰ حلقه چاه جدید، از دیگر محورهای این طرح توسعه‌ای است. اجرای این برنامه‌ها می‌تواند با افزایش دسترسی به ذخایر قابل برداشت، زمینه تقویت ظرفیت تولید در میدان‌های موجود و توسعه میدان‌های جدید را فراهم کند.
جدول مهم‌ترین شاخص‌های افزایش تولید نفت ایران
| شاخص | میزان اعلام‌شده |
|---|---|
| ظرفیت تولید نفت در شهریور ۱۴۰۳ | ۳ میلیون و ۴۳۰ هزار بشکه در روز |
| ظرفیت تولید نفت در مهر ۱۴۰۵ | ۳ میلیون و ۷۱۵ هزار بشکه در روز |
| افزایش ظرفیت در دوره مورد اشاره | ۲۸۵ هزار بشکه در روز |
| رشد ظرفیت تولید | ۸.۳ درصد |
| رشد تولید جاری نسبت به مهر ۱۴۰۴ | ۵۵ هزار بشکه در روز |
| هدف طرح جهش تولید نفت | ۲۵۰ هزار بشکه در روز |
| ظرفیت محقق‌شده از طرح جهش تولید | ۷۰ هزار بشکه در روز |
| سرمایه‌گذاری طرح جهش تولید | ۳ میلیارد دلار |
| سرمایه‌گذاری توسعه میدان‌ها | حدود ۱۳ میلیارد یورو |
| تعداد دکل‌های حفاری فعال | ۱۲۹ دستگاه |
| دکل‌های جدید در برنامه تأمین | ۲۰ دستگاه |
| چاه‌های جدید در برنامه حفاری | ۲۷۰ حلقه |
افت طبیعی مخازن؛ چالش اصلی حفظ تولید نفت
افزایش ظرفیت تولید به‌تنهایی برای تضمین پایداری تولید نفت کافی نیست. بخش قابل توجهی از میدان‌های نفتی ایران در مراحل میانی و پایانی عمر تولیدی خود قرار دارند و با افت طبیعی فشار مخزن و کاهش توان تولید روبه‌رو هستند.
برآورد مطرح‌شده در گزارش منبع، افت سالانه ۸ تا ۱۰ درصدی تولید طبیعی مخازن را نشان می‌دهد؛ موضوعی که ضرورت سرمایه‌گذاری مستمر برای جبران کاهش تولید را برجسته می‌کند. بر همین اساس، حفظ ظرفیت موجود به اجرای طرح‌های نگهداشت تولید، توسعه چاه‌ها و استفاده از فناوری‌های نوین وابسته است.
به‌کارگیری روش‌های ازدیاد برداشت نفت (EOR)، روش‌های بهبود برداشت (IOR)، تزریق آب و گاز و استفاده از فناوری‌های مناسب برای مخازن متراکم، از جمله راهکارهای قابل استفاده برای کاهش افت تولید و افزایش ضریب بازیافت نفت هستند.
جمع‌آوری گازهای همراه؛ پیوند افزایش تولید نفت با تأمین انرژی
گسترش ظرفیت تولید نفت باید با مدیریت گازهای همراه و تقویت زیرساخت‌های فرآورش و انتقال همراه باشد. جمع‌آوری گازهای همراه نفت می‌تواند از سوزاندن منابع ارزشمند در مشعل‌ها جلوگیری کند و امکان استفاده از این گازها را برای تأمین خوراک صنایع پتروشیمی و سایر مصارف فراهم سازد.
این موضوع در آستانه فصل سرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا استفاده مؤثر از گازهای همراه می‌تواند به کاهش اتلاف منابع و تقویت عرضه گاز کمک کند. البته میزان اثرگذاری آن بر تأمین گاز زمستانی به حجم گاز قابل جمع‌آوری، زمان بهره‌برداری از پروژه‌ها و ظرفیت زیرساخت‌های انتقال و فرآورش وابسته است.
افزایش ظرفیت تولید نفت و جایگاه ایران در اوپک
افزایش ظرفیت تولید نفت خام می‌تواند زمینه تقویت موقعیت ایران در بازارهای جهانی انرژی را فراهم کند. با این حال، تبدیل ظرفیت فنی به تولید واقعی و افزایش صادرات، به عواملی مانند شرایط تحریمی، دسترسی به بازارهای فروش، سرمایه‌گذاری، محدودیت‌های عملیاتی و وضعیت تقاضای جهانی بستگی دارد.
در چنین شرایطی، توسعه میدان‌های مشترک، حفظ توان تولید چاه‌های قدیمی، تکمیل پروژه‌های حفاری و نوسازی زیرساخت‌های انتقال و فرآورش، برای استمرار روند افزایشی تولید اهمیت دارد.
افزایش تولید نفت همچنین از محورهای مورد توجه برنامه هفتم پیشرفت است. تحقق اهداف این برنامه مستلزم تأمین مالی پایدار، استفاده از توان فنی شرکت‌های داخلی و هماهنگی میان بخش‌های مختلف زنجیره نفت خواهد بود.
در مجموع، رسیدن ظرفیت تولید نفت خام ایران به ۳ میلیون و ۷۱۵ هزار بشکه در روز، از رشد توان عملیاتی صنعت نفت حکایت دارد؛ اما حفظ این سطح و افزایش بیشتر آن، به سرمایه‌گذاری مستمر، جبران افت طبیعی مخازن و توسعه بازارهای صادراتی وابسته است.
ارسال دیدگاه